تاثیر رفتار حمایت گرایانه ی معلم (حمایت عاطفی و ساختاری) بر کاهش اضطراب جدایی و افزایش مشارکت فعال دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر رفتار حمایت گرایانه ی معلم (حمایت عاطفی و ساختاری) بر کاهش اضطراب جدایی و افزایش مشارکت فعال دانش آموزان پایه اول ابتدایی انجام شد. این مطالعه از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل و پیگیری دو ماهه بود. جامعه آماری شامل تمامی دانش آموزان پسر پایه اول ابتدایی مدارس دولتی شهر کرج در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ بود که از میان آن ها ۶۰ نفر به روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (۳۰ نفر) و کنترل (۳۰ نفر) جایگزین شدند. گروه آزمایش به مدت ۱۰ جلسه ۶۰ دقیقه ای (دو جلسه در هفته) تحت آموزش رفتار حمایت گرایانه ی معلم (شامل حمایت عاطفی و ساختاری) قرار گرفتند، در حالی که گروه کنترل آموزش سنتی دریافت کردند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه اضطراب جدایی (هورویتز و همکاران، ۲۰۰۳) و پرسشنامه مشارکت فعال (محقق ساخته با تاکید بر مشارکت رفتاری، شناختی و عاطفی) بود که در سه مرحله پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری بر روی هر دو گروه اجرا شدند. تحلیل داده ها با استفاده از آزمون تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر و آزمون تعقیبی بونفرونی انجام گرفت. یافته ها نشان داد که رفتار حمایت گرایانه ی معلم تاثیر مثبت و معناداری بر کاهش اضطراب جدایی (با اندازه اثر ۷۹/۰) و افزایش مشارکت فعال (با اندازه اثر ۸۲/۰) در دانش آموزان گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل داشته است (۰۵/۰>P) و این تاثیرات در مرحله پیگیری نیز پایدار باقی مانده است. بیشترین تاثیر حمایت عاطفی بر مولفه «اضطراب جدایی» و حمایت ساختاری بر مولفه «مشارکت رفتاری» بود. بر اساس یافته های پژوهش، می توان نتیجه گرفت که رفتار حمایت گرایانه ی معلم با فراهم کردن محیطی امن، حمایت کننده و ساختاریافته، می تواند به کاهش اضطراب جدایی و افزایش مشارکت فعال دانش آموزان پایه اول ابتدایی کمک کند. بنابراین، پیشنهاد می شود که معلمان دوره ابتدایی با اتخاذ رفتارهای حمایت گرایانه (عاطفی و ساختاری)، به کاهش اضطراب جدایی و افزایش مشارکت فعال دانش آموزان کمک کنند و در برنامه های توسعه حرفه ای معلمان، آموزش رفتارهای حمایت گرایانه گنجانده شود.

کلیدواژه ها:

رفتار حمایت گرایانه معلم ، حمایت عاطفی ، حمایت ساختاری ، اضطراب جدایی ، مشارکت فعال ، دانش آموزان