تاثیر آموزش مهارت های مدیریت استرس بر کاهش اضطراب امتحان دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر آموزش مهارت های مدیریت استرس بر کاهش اضطراب امتحان دانش آموزان انجام شد. این مطالعه از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل و پیگیری دو ماهه بود. جامعه آماری شامل تمامی دانش آموزان پسر پایه یازدهم رشته علوم تجربی شهر کرج در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ بود که از میان آن ها ۶۰ نفر به روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (۳۰ نفر) و کنترل (۳۰ نفر) جایگزین شدند. گروه آزمایش به مدت ۱۰ جلسه ۹۰ دقیقه ای (دو جلسه در هفته) تحت آموزش مهارت های مدیریت استرس (شامل: شناسایی منابع استرس، تکنیک های تنفس عمیق و آرام سازی، بازسازی شناختی، مدیریت زمان، حل مسئله، و مهارت های مقابله ای) قرار گرفتند، در حالی که گروه کنترل هیچ مداخله ای دریافت نکردند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه اضطراب امتحان اسپیلبرگر (۱۹۸۰) و پرسشنامه مهارت های مدیریت استرس (محقق ساخته) بود که در سه مرحله پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری بر روی هر دو گروه اجرا شدند. تحلیل داده ها با استفاده از آزمون تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر و آزمون تعقیبی بونفرونی انجام گرفت. یافته ها نشان داد که آموزش مهارت های مدیریت استرس تاثیر مثبت و معناداری بر کاهش اضطراب امتحان (با اندازه اثر ۸۲/۰) و افزایش مهارت های مدیریت استرس (با اندازه اثر ۷۹/۰) در دانش آموزان گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل داشته است (۰۵/۰>P) و این تاثیرات در مرحله پیگیری نیز پایدار باقی مانده است. بیشترین تاثیر آموزش بر مولفه «بازسازی شناختی» از مهارت های مدیریت استرس و بر مولفه «نگرانی» از اضطراب امتحان بود. بر اساس یافته های پژوهش، می توان نتیجه گرفت که آموزش مهارت های مدیریت استرس با افزایش آگاهی دانش آموزان از منابع استرس و ارائه راهکارهای عملی برای مقابله با آن، می تواند به کاهش اضطراب امتحان و بهبود سلامت روان دانش آموزان کمک کند. بنابراین، پیشنهاد می شود که مشاوران مدارس و روان شناسان با برگزاری کارگاه های آموزشی مدیریت استرس برای دانش آموزان، به کاهش اضطراب امتحان و افزایش توانایی آن ها در مواجهه با چالش های تحصیلی کمک کنند و در برنامه های درسی مدارس، آموزش مهارت های مدیریت استرس گنجانده شود.

کلیدواژه ها:

مدیریت استرس ، اضطراب امتحان ، بازسازی شناختی ، آرام سازی ، دانش آموزان