ارائه الگوی عملیاتی گام دوم انقلاب در مدرسه متوسطه اول با محوریت امیدآفرینی و عدالت تربیتی

بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی که در سال ۱۳۹۷ توسط مقام معظم رهبری تبیین گردید، یک سند راهبردی کلان با افق چهل ساله است که برای تحقق تمدن نوین اسلامی طراحی شده است، با این حال عمده ترین چالش فراروی این سند، فاصله عمیق میان محتوای متعالی آن با اقدامات روزمره و عینی در نهادهای آموزشی به ویژه مدارس متوسطه اول است، چراکه مدرسه به عنوان دومین نهاد تاثیرگذار پس از خانواده، نقشی بی بدیل در شکل دهی به هویت فردی و اجتماعی نوجوانان ایفا می کند و دوره متوسطه اول به دلیل هم زمانی با سن بلوغ و شکل گیری جهان بینی نسل آینده، حساسترین بستر برای نهادینه سازی ارزش های مندرج در بیانیه محسوب می شود، از این رو پژوهش حاضر با هدف اساسی ارائه یک الگوی عملیاتی و بومی سازی شده برای مدارس متوسطه اول تدوین گردیده است تا مدیران و معلمان بتوانند بدون نیاز به امکانات فوق العاده و صرفا با اتکا به توانمندی های درونی مدرسه، مفاد بیانیه را به کنش های ملموس و تاثیرگذار تبدیل نمایند، این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل تماتیک انجام شده است و داده های مورد نیاز از طریق مرور نظاممند متون علمی، اسناد بالادستی آموزش و پرورش از جمله سند تحول بنیادین و برنامه درسی ملی، همچنین بیانیه گام دوم و مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۱۵ نفر از مدیران موفق متوسطه اول استان تهران که با روش نمونه گیری هدفمند از نوع گلوله برفی انتخاب شدند، گردآوری گردیده است، پس از سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی، الگوی نهایی در قالب پنج گام عملیاتی شامل ایجاد گفتمان سازی و بستر نرم افزاری در مدرسه، طراحی رویدادهای سالانه مبتنی بر هفت محور بیانیه، توانمندسازی نیروی انسانی با رویکرد تحولی و اقناعی، مشارکت دهی دانش آموزان در فرایند پایش و ارزشیابی کیفی، و شبکه سازی میان مدارس برای تبادل تجارب موفق استخراج گردید و یافته ها نشان داد که دو مولفه محوری امیدآفرینی و عدالت تربیتی، پرکاربردترین و اثرگذارترین عناصر بیانیه در بستر مدرسه متوسطه اول هستند، به گونه ای که امیدآفرینی از طریق جایگزینی رویکرد تشویق مبتنی بر تلاش به جای تشویق مبتنی بر استعداد ذاتی، داستان پردازی از موفقیت های بومی و طراحی اردوهای راهیان پیشرفت محقق می شود و عدالت تربیتی نیز با تامین بسته های حمایتی محتوایی، طراحی فعالیت های گروهی با ترکیب هدفمند دانش آموزان قوی و ضعیف و توزیع عادلانه فرصت های غیردرسی مانند حضور در اردوها و عضویت در شوراها، به مرحله اجرا درمی آید، در نهایت مقاله حاضر نشان می دهد که مدیران مدارس متوسطه اول با اتخاذ نقش خلبانی و راهبردی به جای مدیریت جزءنگر و دستوری، می توانند بیانیه گام دوم را از یک سند انتزاعی به یک برنامه عملیاتی زنده و پویا تبدیل کنند و نوجوانان را به عنوان مخاطبان اصلی این بیانیه، به کنشگرانی امیدوار، عدالتخواه و تمدنساز برای تحقق ایران قوی تبدیل نمایند و به این ترتیب گامی موثر در جهت تحقق اهداف کلان انقلاب اسلامی برداشته شود.

کلیدواژه ها:

گام دوم انقلاب ، امیدآفرینی ، عدالت تربیتی ، مدرسه متوسطه اول ، الگوی عملیاتی ، مدیر مدرسه ، نوجوانان