تربیت اخلاقی-معنوی در نظام آموزش و پرورش ایران: مروری بر مبانی، چالش ها و راهبردها

آموزش و پرورش در ایران از آغاز، بیش از انتقال دانش، بر «تربیت انسان» و «شکل گیری شخصیت» تاکید داشته است. سند بنیادین آموزش و پرورش و برنامه درسی ملی، اهدافی چون ایمان، عدالت، مسئولیت پذیری و کرامت انسانی را در کنار یادگیری های شناختی مطرح می کند. از منظر الهیات و علوم دینی، این اهداف با مفاهیمی چون تزکیه نفس، اخلاق فضیلتی و تربیت معنوی پیوند می خورند. این مقاله، با رویکرد مروری-تحلیلی، به بازخوانی مفهوم تربیت اخلاقی-معنوی در ادبیات تربیتی و دینی می پردازد؛ جایگاه آن را در سیاست ها و برنامه های آموزش و پرورش بررسی می کند؛ چالش های اجرایی و نظری را مرور می نماید؛ و در پایان، راهبردهایی برای هم افزایی میان آموزش رسمی و مبانی اسلامی-اخلاقی پیشنهاد می دهد. یافته های مرور نشان می دهد که تربیت معنوی نه صرفا «درس دینی»، بلکه بستر کلان یادگیری، فرهنگ مدرسه و کیفیت رابطه معلم-دانش آموز است؛ و تحقق آن مستلزم انسجام برنامه درسی، آمادگی حرفه ای معلمان و مشارکت خانواده و نهادهای دینی-اجتماعی است.

کلیدواژه ها:

آموزش و پرورش ، تربیت اخلاقی ، تربیت معنوی ، الهیات ، برنامه درسی ، سند بنیادین ، معلم ، فرهنگ مدرسه