تاثیر بازی درمانی آموزشی بر رشد شناختی و اجتماعی دانش آموزان آموزش استثنایی

دانش آموزان آموزش استثنایی به دلیل تفاوت های شناختی، هیجانی، ارتباطی و اجتماعی، نیازمند بهره گیری از روش های آموزشی متناسب با ویژگی های فردی خود هستند. یکی از رویکردهای موثر در این زمینه، بازی درمانی آموزشی است که با تلفیق بازی و اهداف یادگیری، فرصت مناسبی برای رشد همه جانبه دانش آموزان فراهم می کند. بازی، زبان طبیعی کودکان است و از طریق آن می توان بسیاری از مهارت های شناختی، اجتماعی، هیجانی و ارتباطی را آموزش داد. در سال های اخیر، استفاده از بازی درمانی آموزشی در مدارس استثنایی و مراکز توان بخشی به دلیل اثربخشی مطلوب آن، مورد توجه پژوهشگران و متخصصان تعلیم و تربیت قرار گرفته است. پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر بازی درمانی آموزشی بر رشد شناختی و اجتماعی دانش آموزان آموزش استثنایی انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی تحلیلی مبتنی بر مطالعات کتابخانه ای است. داده های پژوهش از طریق بررسی کتاب ها، مقالات علمی، پایان نامه ها و اسناد معتبر آموزشی گردآوری و با روش تحلیل محتوای کیفی مورد بررسی قرار گرفت. یافته های پژوهش نشان داد که بازی درمانی آموزشی نقش موثری در بهبود توجه، تمرکز، حافظه، ادراک، حل مسئله، تصمیم گیری، خلاقیت، مهارت های زبانی و توانایی یادگیری دانش آموزان آموزش استثنایی دارد. همچنین نتایج نشان داد که استفاده از بازی های آموزشی موجب افزایش تعاملات اجتماعی، تقویت مهارت های ارتباطی، همکاری، مسئولیت پذیری، رعایت قوانین، کنترل هیجانات، کاهش رفتارهای ناسازگار و افزایش اعتمادبه نفس دانش آموزان می شود. بررسی مطالعات انجام شده نشان داد دانش آموزانی که در برنامه های منظم بازی درمانی آموزشی شرکت کرده اند، نسبت به سایر دانش آموزان پیشرفت بیشتری در مهارت های شناختی و اجتماعی داشته اند. علاوه بر این، بازی درمانی موجب افزایش انگیزه یادگیری، مشارکت فعال در کلاس درس، کاهش اضطراب، بهبود روابط با همسالان و معلمان و افزایش احساس موفقیت در دانش آموزان می شود. یافته ها همچنین بیانگر آن است که اثربخشی بازی درمانی زمانی بیشتر خواهد بود که فعالیت ها متناسب با نوع و شدت نیازهای ویژه دانش آموزان، سن، توانایی های ذهنی و اهداف آموزشی طراحی شوند و معلمان و مربیان آموزش استثنایی از آموزش های تخصصی در زمینه طراحی و اجرای بازی های آموزشی برخوردار باشند. در مجموع، می توان نتیجه گرفت که بازی درمانی آموزشی یکی از موثرترین روش های آموزشی و توان بخشی برای رشد شناختی و اجتماعی دانش آموزان آموزش استثنایی است و استفاده هدفمند از آن می تواند نقش مهمی در ارتقای کیفیت یادگیری، افزایش مشارکت اجتماعی و بهبود کیفیت زندگی این دانش آموزان ایفا کند.

کلیدواژه ها:

بازی درمانی آموزشی ، آموزش استثنایی ، رشد شناختی ، رشد اجتماعی ، دانش آموزان