تلفیق هنرهای سنتی ایرانی با طراحی دوخت معاصر

پژوهش حاضر با هدف بررسی چگونگی تلفیق هنرهای سنتی ایرانی با طراحی دوخت معاصر و شناسایی ظرفیت ها، چالش ها و راهکارهای این تلفیق انجام شد. این مطالعه از نظر هدف، کاربردی-توسعه ای و از نظر روش، آمیخته (کیفی-کمی) از نوع اکتشافی متوالی بود. در بخش کیفی، با استفاده از روش تحلیل محتوای جهت دار و مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۱۸ نفر از هنرمندان، طراحان لباس، پژوهشگران هنرهای سنتی و اساتید دانشگاهی که به روش هدفمند و با معیار اشباع نظری انتخاب شدند، ابعاد، مولفه ها و راهکارهای تلفیق هنرهای سنتی با طراحی دوخت معاصر شناسایی شد. در بخش کمی، پرسشنامه ای بر اساس مولفه های استخراج شده طراحی و بر روی ۱۵۰ نفر از دانشجویان و فارغ التحصیلان طراحی دوخت و هنرمندان صنایع دستی که به روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای انتخاب شدند، اجرا گردید. یافته های بخش کیفی منجر به شناسایی ۶ مولفه اصلی و ۲۴ شاخص فرعی برای تلفیق هنرهای سنتی با طراحی دوخت معاصر شد که مولفه های اصلی عبارت بودند از: شناخت و احیای هنرهای سنتی (۴ شاخص)، خلاقیت و نوآوری در طراحی (۴ شاخص)، به کارگیری تکنیک های سنتی در طراحی معاصر (۴ شاخص)، استفاده از نقوش و نمادهای ایرانی (۴ شاخص)، تلفیق مواد و مصالح سنتی و مدرن (۴ شاخص)، و بازاریابی و تجاری سازی (۴ شاخص). یافته های بخش کمی نشان داد که از دیدگاه جامعه هدف، مولفه های «استفاده از نقوش و نمادهای ایرانی» و «خلاقیت و نوآوری در طراحی» بالاترین اولویت را در تلفیق هنرهای سنتی با طراحی دوخت معاصر دارند و مولفه «بازاریابی و تجاری سازی» کمترین اولویت را داشت. همچنین، نتایج نشان داد که مهم ترین راهکارهای تلفیق شامل آموزش و پژوهش در زمینه هنرهای سنتی، طراحی مبتنی بر هویت ایرانی، استفاده از فناوری های نوین در تولید، ایجاد برندهای خلاق، و حمایت از طراحان و هنرمندان است. بر اساس یافته های پژوهش، می توان نتیجه گرفت که تلفیق هنرهای سنتی ایرانی با طراحی دوخت معاصر، علاوه بر ایجاد محصولات خلاقانه و منحصربه فرد با هویت ایرانی، می تواند به احیا و حفظ هنرهای سنتی، ایجاد اشتغال و رونق اقتصادی، و معرفی فرهنگ و هنر ایرانی در سطح بین المللی کمک کند. بنابراین، پیشنهاد می شود که طراحان لباس و هنرمندان با شناخت عمیق هنرهای سنتی، خلاقیت و نوآوری، و استفاده از تکنولوژی های نوین، به تولید محصولاتی با هویت ایرانی-اسلامی بپردازند و نهادهای فرهنگی و آموزشی نیز با حمایت از این حوزه، زمینه را برای توسعه و ترویج این تلفیق فراهم آورند.

کلیدواژه ها:

هنرهای سنتی ایرانی ، طراحی دوخت معاصر ، تلفیق ، نقوش ایرانی ، هویت فرهنگی ، خلاقیت