نقش بازی در یادگیری عمیق

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش بازی در یادگیری عمیق دانش آموزان دوره ابتدایی انجام شد. این مطالعه از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، مروری-تحلیلی با رویکرد کیفی بود که با استفاده از روش تحلیل اسناد و مرور نظام مند پژوهش های انجام شده در بازه زمانی ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۳ در ایران و ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۴ در سطح بین المللی صورت گرفت. جامعه پژوهش شامل تمامی مقالات علمی، کتاب ها و گزارش های پژوهشی مرتبط با نقش بازی در یادگیری بود که از پایگاه های داده معتبر داخلی (مانند نورمگز، مگیران، علم نت، گنج و پایگاه نشریات علمی) و خارجی مانند ScienceDirect، Springer، ERIC، Google Scholar و Scopus استخراج شدند. از میان ۴۲۸ سند اولیه، ۸۷ سند با معیارهای کیفیت و ارتباط مستقیم با موضوع، برای تحلیل نهایی انتخاب شدند. یافته ها نشان داد که بازی نقش چندوجهی و تعیین کننده ای در یادگیری عمیق دانش آموزان ایفا می کند و این نقش در شش مولفه اصلی قابل طبقه بندی است: (۱) افزایش انگیزه و مشارکت فعال (با ایجاد لذت، چالش و کنجکاوی)، (۲) تسهیل درک مفاهیم انتزاعی و پیچیده (با فراهم کردن تجارب عینی و ملموس)، (۳) پرورش مهارت های تفکر سطح بالا (حل مسئله، تفکر انتقادی، خلاقیت و تصمیم گیری)، (۴) تقویت مهارت های اجتماعی و عاطفی (همکاری، ارتباط، همدلی و مدیریت هیجانات)، (۵) شخصی سازی و انطباق با تفاوت های فردی (با امکان تنظیم سطح دشواری و سرعت یادگیری)، و (۶) ایجاد تجارب یادگیری پایدار و معنادار (با ارتباط با زندگی واقعی و تجارب قبلی). همچنین، نتایج نشان داد که بازی های ساختاریافته و هدفمند با راهنمایی معلم، تاثیر بیشتری بر یادگیری عمیق دارند و بازی های دیجیتال با قابلیت های تعاملی و بازخورد فوری، می توانند به عنوان ابزارهای قدرتمندی برای شخصی سازی یادگیری و افزایش عمق یادگیری مورد استفاده قرار گیرند. بر اساس یافته های پژوهش، می توان نتیجه گرفت که بازی، فراتر از یک ابزار سرگرمی، یک رویکرد آموزشی موثر و مبتنی بر شواهد برای ایجاد یادگیری عمیق، پایدار و معنادار در دانش آموزان است و می تواند به عنوان یک راهبرد کلیدی در طراحی آموزشی دوره ابتدایی مورد استفاده قرار گیرد. بنابراین، پیشنهاد می شود که معلمان و برنامه ریزان آموزشی با طراحی و استفاده هدفمند از بازی های آموزشی (هم سنتی و هم دیجیتال)، زمینه را برای یادگیری عمیق و همه جانبه دانش آموزان فراهم آورند و در برنامه های توسعه حرفه ای معلمان، مبانی نظری و روش های عملی استفاده از بازی در آموزش گنجانده شود.

کلیدواژه ها:

بازی ، یادگیری عمیق ، بازی های آموزشی ، دوره ابتدایی ، مهارت های تفکر سطح بالا