توانمندسازی معلمان برای مدیریت سلامت روان و کاهش افت تحصیلی دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر توانمندسازی معلمان بر مدیریت سلامت روان و کاهش افت تحصیلی دانش آموزان انجام شد. این مطالعه از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل و پیگیری سه ماهه بود. جامعه آماری شامل تمامی معلمان و دانش آموزان پسر مقطع متوسطه دوم شهر اصفهان در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ بود که از میان آن ها ۴۰ معلم به روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (۲۰ معلم) و کنترل (۲۰ معلم) جایگزین شدند. گروه آزمایش به مدت ۱۰ جلسه ۹۰ دقیقه ای تحت برنامه توانمندسازی (شامل مولفه های سواد سلامت روان، مهارت های ارتباطی و مدیریت کلاس، تشخیص و ارجاع مشکلات روان شناختی، راهبردهای کاهش استرس و افزایش تاب آوری، و همکاری با والدین و مشاوران) قرار گرفتند، در حالی که گروه کنترل هیچ مداخله ای دریافت نکردند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه سلامت روان دانش آموزان (GHQ-۲۸)، پرسشنامه افت تحصیلی (محقق ساخته) و پرسشنامه توانمندی معلمان در مدیریت سلامت روان (محقق ساخته) بود که در سه مرحله پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری بر روی هر دو گروه اجرا شدند. تحلیل داده ها با استفاده از آزمون تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر (ANOVA with Repeated Measures) و آزمون تعقیبی بونفرونی انجام گرفت. یافته ها نشان داد که توانمندسازی معلمان به طور معناداری باعث افزایش توانمندی آن ها در مدیریت سلامت روان، کاهش علائم سلامت روان دانش آموزان (اضطراب، افسردگی، شکایات جسمانی و اختلال در عملکرد اجتماعی) و کاهش افت تحصیلی دانش آموزان گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل شده است (۰۵/۰>P) و این تاثیرات در مرحله پیگیری نیز پایدار باقی مانده است. همچنین، نتایج نشان داد که بیشترین تاثیر توانمندسازی معلمان بر کاهش اختلال در عملکرد اجتماعی و افزایش توانمندی در همکاری با والدین و مشاوران بوده است. بر اساس یافته های پژوهش، می توان نتیجه گرفت که توانمندسازی معلمان در حوزه سلامت روان، با افزایش آگاهی، مهارت ها و اعتمادبه نفس آن ها در شناسایی و مدیریت مشکلات روان شناختی دانش آموزان، می تواند به بهبود سلامت روان و کاهش افت تحصیلی دانش آموزان کمک کند. بنابراین، پیشنهاد می شود که برنامه های توانمندسازی سلامت روان برای معلمان به عنوان بخشی از برنامه های توسعه حرفه ای آن ها طراحی و اجرا شود و مدارس با ایجاد نظام پشتیبانی و همکاری بین معلمان، مشاوران و والدین، زمینه را برای ارتقای سلامت روان و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان فراهم آورند.

کلیدواژه ها:

توانمندسازی معلمان ، سلامت روان ، افت تحصیلی ، دانش آموزان ، مدیریت کلاس