تکنیک های جذاب برای شروع و پایان تدریس

پژوهش حاضر با هدف شناسایی و اعتباریابی تکنیک های جذاب برای شروع و پایان تدریس در کلاس های درس انجام شد. این مطالعه از نظر هدف، کاربردی-توسعه ای و از نظر روش، آمیخته (کیفی-کمی) از نوع اکتشافی متوالی بود. در بخش کیفی، با استفاده از روش تحلیل محتوای جهت دار و مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۲۵ نفر از معلمان باتجربه، متخصصان آموزشی و روان شناسان تربیتی که به روش هدفمند و با معیار اشباع نظری انتخاب شدند، تکنیک های جذاب شروع و پایان تدریس شناسایی شد. در بخش کمی، پرسشنامه ای بر اساس تکنیک های استخراج شده طراحی و بر روی ۳۰۰ نفر از معلمان مدارس متوسطه شهر تهران که به روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای انتخاب شدند، اجرا گردید. داده های بخش کمی با استفاده از تحلیل عاملی تاییدی و مدل یابی معادلات ساختاری با رویکرد حداقل مربعات جزئی (PLS-SEM) تحلیل شدند. یافته های بخش کیفی منجر به شناسایی ۶ دسته اصلی تکنیک برای شروع تدریس (شامل: پرسش های محرک و چالش برانگیز، داستان ها و روایت های جذاب، فعالیت های تعاملی و بازی های کوتاه، استفاده از چندرسانه ای و تصاویر جذاب، ارتباط با زندگی واقعی و مسائل روزمره، و مرور و فعال سازی دانش پیشین) و ۵ دسته اصلی تکنیک برای پایان تدریس (شامل: خلاصه سازی مشارکتی، پرسش های تاملی و تفکر برانگیز، فعالیت های تلفیقی و کاربردی، تکنیک های ارزشیابی خلاقانه، و تعیین تکلیف هدفمند و جذاب) شد. یافته های بخش کمی نشان داد که همه تکنیک های شناسایی شده از اعتبار و روایی بالایی برخوردار هستند و مدل اندازه گیری با داده ها برازش مطلوبی دارد.همچنین، تحلیل عاملی تاییدی نشان داد که بالاترین بار عاملی برای شروع تدریس مربوط به تکنیک «پرسش های محرک و چالش برانگیز» (۸۴/۰) و «داستان ها و روایت های جذاب» (۸۱/۰) و برای پایان تدریس مربوط به تکنیک «خلاصه سازی مشارکتی» (۸۲/۰) و «پرسش های تاملی و تفکر برانگیز» (۷۹/۰) بود. بر اساس یافته های پژوهش، می توان نتیجه گرفت که استفاده از تکنیک های جذاب در شروع و پایان تدریس می تواند به افزایش انگیزه، مشارکت و یادگیری عمیق دانش آموزان کمک کند.

کلیدواژه ها:

تکنیک های شروع تدریس ، تکنیک های پایان تدریس ، جذاب سازی تدریس ، انگیزه تحصیلی ، مشارکت دانش آموزان