آموزش معلمان برای استفاده موثر از ابزارهای هوش مصنوعی در کلاس درس

پژوهش حاضر با هدف شناسایی مولفه ها، روش ها و چالش های آموزش معلمان برای استفاده موثر از ابزارهای هوش مصنوعی در کلاس درس انجام شد. این مطالعه از نظر هدف، کاربردی-توسعه ای و از نظر روش، آمیخته (کیفی-کمی) از نوع اکتشافی متوالی بود. در بخش کیفی، با استفاده از روش تحلیل محتوای جهت دار و مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۲۴ نفر از معلمان باتجربه، متخصصان فناوری آموزشی، روان شناسان تربیتی و مدیران آموزشی که به روش هدفمند و با معیار اشباع نظری انتخاب شدند، مولفه های آموزش معلمان برای استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی شناسایی شد. در بخش کمی، پرسشنامه ای بر اساس مولفه های استخراج شده طراحی و بر روی ۳۲۰ نفر از معلمان مدارس متوسطه شهر تهران که به روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای انتخاب شدند، اجرا گردید. داده های بخش کمی با استفاده از مدل یابی معادلات ساختاری با رویکرد حداقل مربعات جزئی (PLS-SEM) تحلیل شدند. یافته های بخش کیفی منجر به شناسایی ۶ مولفه اصلی و ۲۴ شاخص فرعی برای آموزش معلمان در زمینه استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی شد که مولفه های اصلی عبارت بودند از: سواد دیجیتال و آشنایی با مبانی هوش مصنوعی (۴ شاخص)، مهارت های فنی استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی (۵ شاخص)، طراحی آموزشی مبتنی بر هوش مصنوعی (۴ شاخص)، ارزیابی و بازخورد با استفاده از هوش مصنوعی (۴ شاخص)، اخلاق و حریم خصوصی در استفاده از هوش مصنوعی (۴ شاخص)، و توسعه حرفه ای مستمر و همکاری (۳ شاخص). یافته های بخش کمی نشان داد که آموزش معلمان در زمینه هوش مصنوعی تاثیر مثبت و معناداری بر استفاده موثر از ابزارهای هوش مصنوعی در کلاس درس دارد و این تاثیر از طریق افزایش شایستگی های حرفه ای معلمان و تغییر نگرش معلمان نسبت به هوش مصنوعی اعمال می شود. همچنین، استفاده موثر از هوش مصنوعی تاثیر مثبت و معناداری بر اثربخشی تدریس و یادگیری دانش آموزانداشت. مهم ترین چالش های شناسایی شده شامل کمبود زمان برای آموزش، مقاومت معلمان در برابر تغییر، نبود زیرساخت های فنی مناسب، و عدم وجود برنامه های آموزشی استاندارد بود. بر اساس یافته های پژوهش، می توان نتیجه گرفت که طراحی و اجرای برنامه های آموزش معلمان در حوزه هوش مصنوعی با رویکرد جامع و مبتنی بر نیازهای واقعی معلمان، می تواند به افزایش شایستگی های حرفه ای و تغییر نگرش آن ها نسبت به این فناوری کمک کند و در نتیجه، استفاده موثر از ابزارهای هوش مصنوعی در کلاس درس را تسهیل نماید که خود به بهبود کیفیت تدریس و یادگیری دانش آموزان منجر می شود.

کلیدواژه ها:

آموزش معلمان ، هوش مصنوعی ، شایستگی های حرفه ای ، اثربخشی تدریس ، یادگیری دانش آموزان