بررسی نقش فرهنگ سازمانی مدرسه در افزایش انگیزه تحصیلی دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش فرهنگ سازمانی مدرسه در افزایش انگیزه تحصیلی دانش آموزان و تبیین سازوکارهای اثرگذاری ابعاد مختلف فرهنگ سازمانی بر انگیزش تحصیلی انجام شد. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی-همبستگی مبتنی بر مدل یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری پژوهش را تمامی دانش آموزان دوره متوسطه دوم مدارس دولتی در سال تحصیلی ۱۴۰۵–۱۴۰۶ تشکیل دادند که از میان آنان، ۴۲۸ نفر با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها شامل پرسشنامه فرهنگ سازمانی مدرسه مبتنی بر ابعاد رهبری آموزشی، همکاری حرفه ای، ارزش های مشترک، جو حمایتی و مشارکت سازمانی و همچنین پرسشنامه انگیزش تحصیلی بود. روایی محتوایی ابزارها با نظر متخصصان علوم تربیتی و روایی سازه از طریق تحلیل عاملی تاییدی تایید شد. همچنین پایایی پرسشنامه فرهنگ سازمانی و انگیزش تحصیلی به ترتیب با ضریب آلفای کرونباخ ۰/۹۱ و ۰/۸۹ به دست آمد که بیانگر همسانی درونی مطلوب ابزارها بود. تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزارهای SPSS نسخه ۲۷ و AMOS نسخه ۲۴ انجام شد. یافته های پژوهش نشان داد فرهنگ سازمانی مدرسه تاثیر مستقیم، مثبت و معناداری بر انگیزه تحصیلی دانش آموزان دارد (β=۰/۶۸، P<۰/۰۰۱). نتایج مدل یابی معادلات ساختاری نیز نشان داد ابعاد همکاری حرفه ای معلمان (β=۰/۴۱)، جو حمایتی مدرسه (β=۰/۳۶)، ارزش های مشترک آموزشی (β=۰/۳۳) و رهبری آموزشی مدیر (β=۰/۲۹) به طور معناداری انگیزه تحصیلی را پیش بینی می کنند. مقدار ضریب تعیین (R²=۰/۵۷) بیانگر آن بود که ۵۷ درصد از واریانس انگیزه تحصیلی توسط فرهنگ سازمانی مدرسه تبیین می شود. شاخص های برازش مدل نیز مطلوب ارزیابی شدند (χ²/df=۲/۳۱، CFI=۰/۹۵، TLI=۰/۹۴، RMSEA=۰/۰۵۲). همچنین نتایج نشان داد جو حمایتی مدرسه نقش میانجی معناداری در رابطه بین رهبری آموزشی و انگیزه تحصیلی ایفا می کند (اثر غیرمستقیم=۰/۱۴، P<۰/۰۱). بر اساس یافته ها می توان نتیجه گرفت که شکل گیری فرهنگ سازمانی مثبت، مبتنی بر اعتماد، همکاری، مشارکت، حمایت و ارزش های مشترک آموزشی، زمینه ارتقای انگیزش تحصیلی دانش آموزان را فراهم می کند و به بهبود کیفیت یادگیری، افزایش مشارکت فعال در فرایند آموزش و ارتقای عملکرد تحصیلی منجر می شود. ازاین رو، پیشنهاد می شود مدیران مدارس، سیاست گذاران آموزشی و برنامه ریزان نظام تعلیم و تربیت با تقویت مولفه های فرهنگ سازمانی، توسعه رهبری آموزشی اثربخش، گسترش تعاملات حرفه ای معلمان و ایجاد محیط های یادگیری حمایتی، زمینه افزایش انگیزه تحصیلی و بهبود پیامدهای آموزشی دانش آموزان را فراهم سازند.

کلیدواژه ها:

فرهنگ سازمانی مدرسه ، انگیزه تحصیلی ، رهبری آموزشی ، جو حمایتی ، مدل یابی معادلات ساختاری ، دانش آموزان ، مدارس.