مدیریت ورزش مدرسه و بهبود شاخص های سلامت جسمانی

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش مدیریت ورزش مدرسه در بهبود شاخص های سلامت جسمانی دانش آموزان در نظام آموزشی ایران انجام شده است. با توجه به افزایش کم تحرکی و چاقی در میان نوجوانان، ورزش مدرسه به عنوان راهکاری موثر و کم هزینه برای ارتقای سلامت جسمانی ضروری است؛ بااین حال، علی رغم تاکید اسناد بالادستی، مدارس ایران با کاهش فعالیت های ورزشی، کمبود زیرساخت ها و نبود برنامه های منظم مواجه هستند. این پژوهش با رویکرد آمیخته (کیفی-کمی) و طرح متوالی اکتشافی انجام شد. در بخش کیفی، ۲۵ نفر از مدیران، معلمان تربیت بدنی و کارشناسان ورزشی شهر تهران با نمونه گیری هدفمند انتخاب و از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته و تحلیل محتوای کیفی در نرم افزار MAXQDA، ۶ مولفه اصلی مدیریت ورزش (برنامه ریزی و سیاست گذاری، تامین منابع و زیرساخت ها، نیروی انسانی و توانمندسازی، برنامه های ورزشی و فوق برنامه، پایش و ارزشیابی، و فرهنگ سازی و مشارکت) و ۴ شاخص سلامت جسمانی (شاخص توده بدنی، استقامت قلبی-عروقی، انعطاف پذیری و قدرت عضلانی) شناسایی شد. در بخش کمی، ۳۷۰ دانش آموز با نمونه گیری خوشه ای انتخاب شدند و داده ها با پرسشنامه های مدیریت ورزش و سلامت جسمانی جمع آوری و با آزمون های همبستگی و رگرسیون تحلیل شد. یافته ها نشان داد که بین مدیریت ورزش مدرسه و شاخص های سلامت جسمانی رابطه مثبت و معناداری وجود دارد. مولفه برنامه ریزی و سیاست گذاری،بیشترین تاثیر و فرهنگ سازی و مشارکت کمترین تاثیر را داشتند و شش مولفه در مجموع ۵۲ درصد از واریانس سلامت جسمانی را تبیین کردند. موانع اصلی شامل کمبود زیرساخت ها، کمبود نیروی متخصص، نبود بودجه و ضعف سیاست گذاری بود. در پایان، مدل مفهومی چهارسطحی (سیاست گذاری، ساختاری، فرایندی و فرهنگی) ارائه شد که می تواند مبنایی برای برنامه ریزی و اصلاح نظام ورزش مدارس قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

مدیریت ورزش مدرسه ، سلامت جسمانی ، شاخص توده بدنی ، فعالیت بدنی ، دانش آموزان