بررسی تاثیرتدریس مشارکتی وخلاقانه درس ادبیات بر میزان یادگیری دانش آموزان در کلاس درس

درس ادبیات فارسی در نظام آموزشی، تنها عرصه انتقال اطلاعات مربوط به زبان، شعر، نثر و تاریخ ادبیات نیست؛ بلکه زمینه ای اساسی برای پرورش قدرت اندیشه، ذوق هنری، مهارت گفت وگو، توانایی بیان، خلاقیت ذهنی، هویت فرهنگی و ارتباط دانش آموزان با میراث زبانی و ادبی جامعه به شمار می آید. با این حال، شیوه های تدریس یک سویه، حافظه محور و مبتنی بر انتقال صرف محتوا، در بسیاری از موقعیت های آموزشی موجب می شوند دانش آموزان درس ادبیات را مجموعه ای از محفوظات، معنی واژگان، آرایه های ادبی و تاریخ های پراکنده تلقی کنند و فرصت کافی برای درک عمیق متن، تجربه زیبایی شناختی، تحلیل، نقد، گفت وگو و آفرینش ادبی نداشته باشند. تدریس مشارکتی و خلاقانه می تواند با خارج کردن دانش آموز از نقش منفعل و تبدیل او به عضوی فعال در فرایند یادگیری، زمینه فهم بهتر مفاهیم ادبی، افزایش انگیزه، تقویت تعاملات کلاسی و ماندگاری بیشتر آموخته ها را فراهم آورد. هدف پژوهش حاضر، بررسی تاثیر تدریس مشارکتی و خلاقانه درس ادبیات بر میزان یادگیری دانش آموزان در کلاس درس است. این پژوهش با روش مروری و توصیفی تحلیلی انجام شده و در روند آن، منابع علمی فارسی و انگلیسی مرتبط با یادگیری مشارکتی، آموزش خلاق، تدریس ادبیات، یادگیری فعال، انگیزش تحصیلی و عملکرد آموزشی دانش آموزان بررسی و تحلیل شده اند. یافته های حاصل از بررسی منابع نشان می دهد که استفاده از راهبردهایی مانند گفت وگوی گروهی درباره متن، ایفای نقش شخصیت های داستانی، بازآفرینی شعر و نثر، داستان نویسی، شعرخوانی خلاق، حل مسئله ادبی، تولید محتوای گروهی، نقد و تحلیل مشارکتی آثار، بازی های زبانی و فعالیت های پروژه محور، می تواند یادگیری ادبیات را از سطح حفظ کردن به سطح فهم، تحلیل، کاربرد و آفرینش ارتقا دهد. تدریس مشارکتی همچنین موجب افزایش مسئولیت پذیری، اعتمادبه نفس، مهارت ارتباطی، توانایی شنیدن دیدگاه دیگران و مشارکت فعال دانش آموزان می شود؛ در حالی که تدریس خلاقانه با تحریک تخیل، ایجاد تجربه لذت بخش از متن ادبی و پیوند دادن ادبیات با زندگی روزمره، انگیزه و علاقه دانش آموزان را افزایش می دهد. بنابراین، ترکیب تدریس مشارکتی و خلاقانه در آموزش ادبیات فارسی می تواند به عنوان رویکردی موثر برای بهبود کیفیت یادگیری، افزایش عمق درک ادبی، تقویت توانایی های زبانی و پرورش شخصیت فرهنگی و اجتماعی دانش آموزان مورد توجه معلمان و برنامه ریزان آموزشی قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

تدریس مشارکتی ، تدریس خلاقانه ، یادگیری ادبیات فارسی