بررسی نقش آموزش آرایه های ادبی در تقویت مهارت نگارش خلاق دانش آموزان

آموزش آرایه های ادبی یکی از بخش های اساسی آموزش زبان و ادبیات فارسی در دوره های مختلف تحصیلی است که علاوه بر آشنایی دانش آموزان با زیبایی های زبان، زمینه تقویت قدرت بیان، خلاقیت ذهنی، تخیل، نوآوری و مهارت های نگارشی آنان را فراهم می کند. در سال های اخیر، توجه به آموزش مهارت محور و پرورش توانایی های نوشتاری دانش آموزان بیش از گذشته مورد تاکید نظام آموزشی قرار گرفته است. در این میان، آموزش صحیح و کاربردی آرایه های ادبی می تواند نقش مهمی در ارتقای کیفیت نگارش خلاق دانش آموزان ایفا کند. بسیاری از دانش آموزان با وجود آشنایی نسبی با مفاهیم آرایه های ادبی، در به کارگیری آن ها در نوشته های خود با مشکل مواجه هستند؛ زیرا آموزش این مفاهیم اغلب به صورت حفظی و نظری انجام می شود و فرصت کافی برای تمرین عملی، تولید متن و نگارش خلاق فراهم نمی شود. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش آموزش آرایه های ادبی در تقویت مهارت نگارش خلاق دانش آموزان انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی تحلیلی مبتنی بر مطالعات کتابخانه ای است. اطلاعات مورد نیاز از طریق مطالعه کتاب ها، مقالات علمی، پایان نامه ها و اسناد معتبر آموزشی گردآوری و با روش تحلیل محتوا بررسی شد. یافته های پژوهش نشان داد آموزش هدفمند آرایه های ادبی موجب افزایش خلاقیت، گسترش دایره واژگان، بهبود قدرت تصویرسازی ذهنی، تقویت توانایی توصیف، افزایش انسجام نوشتار، ارتقای مهارت داستان نویسی و انشانویسی و همچنین افزایش علاقه دانش آموزان به درس ادبیات فارسی می شود. همچنین نتایج بیانگر آن است که استفاده از روش های فعال تدریس، مانند تحلیل متون ادبی، نگارش خلاق، داستان نویسی، شعرخوانی، بازی های زبانی، فعالیت های گروهی و بهره گیری از فناوری های آموزشی، اثربخشی آموزش آرایه های ادبی را به میزان قابل توجهی افزایش می دهد. از سوی دیگر، آموزش صرفا حفظ محور آرایه های ادبی بدون تمرین عملی، تاثیر محدودی بر توانایی نوشتاری دانش آموزان دارد. بررسی پژوهش ها نشان داد دانش آموزانی که آرایه های ادبی را در قالب فعالیت های کاربردی و تولید متن فرا می گیرند، در نگارش انشا، داستان، توصیف و بیان احساسات عملکرد بهتری دارند. در مجموع می توان نتیجه گرفت که آموزش کاربردی آرایه های ادبی یکی از عوامل موثر در پرورش مهارت نگارش خلاق، تقویت قدرت تخیل، افزایش اعتمادبه نفس نوشتاری و بهبود عملکرد تحصیلی دانش آموزان در درس زبان و ادبیات فارسی است و توجه بیشتر معلمان به روش های نوین آموزش این مبحث می تواند نقش مهمی در ارتقای کیفیت آموزش ادبیات فارسی ایفا کند.

کلیدواژه ها:

آرایه های ادبی ، نگارش خلاق ، آموزش ادبیات فارسی ، مهارت نوشتن ، دانش آموزان.