ارائه چارچوب تحلیلی برای مواجهه با چالش های ساختاری و فرصت های راهبردی هوش مصنوعی در تحول نظام آموزش وپرورش

هوش مصنوعی به عنوان یک فناوری دگرگون ساز، نظام های آموزشی جهان را با پرسش های بنیادینی درباره ماهیت یادگیری، نقش معلم و هدف تربیت مواجه ساخته است. این مقاله با هدف ارائه چارچوبی تحلیلی برای مواجهه نظام مند با چالش های ساختاری و فرصت های راهبردی ناشی از ورود هوش مصنوعی به آموزش وپرورش تدوین شده است. با بهره گیری از رویکرد ترکیبی و تحلیل اسناد فرادست، چهار سطح تحلیل شامل سطح زیرساختی، سطح نهادی، سطح تربیت معلم و سطح برنامه درسی شناسایی و پیکربندی شده اند. یافته ها نشان می دهد که شکاف دیجیتال، نابرابری در سواد هوش مصنوعی، نبود چارچوب های اخلاقی بومی و ساختارهای منسوخ ارزشیابی، موانع اصلی تحول پایدار محسوب می شوند. در مقابل، شخصی سازی مقیاس پذیر یادگیری، بازطراحی شناختی برنامه درسی و توانمندسازی معلمان در نقش های جدید، مهم ترین فرصت های راهبردی را شکل می دهند. چارچوب پیشنهادی بر سه اصل اساسی استوار است: «تفکر پیش از ابزار»، «تسلط بنیادین به مثابه شرط تحقق تفکر سطوح بالاتر» و «عدالت به مثابه قید ساختاری». نتیجه گیری مقاله بر این نکته تاکید دارد که هوش مصنوعی نه به خودی خود مشکل گشا یا مشکل آفرین است، بلکه نظام های آموزشی را وادار به بازاندیشی در مفروضات بنیادین خود می کند و پاسخگویی به این چالش مستلزم تحول در معماری شناختی نظام آموزش، نه صرفا افزودن محتوای جدید، است.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی در آموزش ، تحول نظام آموزشی ، عدالت آموزشی ، چارچوب تحلیلی ، معماری شناختی