نقش احساس تعلق به مدرسه در یادگیری و مشارکت دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف بررسی نظام مند و تبیین نقش احساس تعلق به مدرسه در یادگیری و مشارکت دانش آموزان انجام شده است و می کوشد تا با اتخاذ رویکردی مروری-تحلیلی، به این پرسش اساسی پاسخ دهد که چگونه احساس تعلق به مدرسه به عنوان یک سازه روانی-اجتماعی بنیادین، بر ابعاد مختلف یادگیری (شناختی، عاطفی و رفتاری) و مشارکت تحصیلی دانش آموزان تاثیر می گذارد این مطالعه، با مرور نظام مند ۷۵ منبع معتبر علمی (شامل مقالات، کتب و گزارش های پژوهشی داخلی و بین المللی در بازه زمانی ۲۰ سال اخیر)، به شناسایی مولفه های اصلی احساس تعلق به مدرسه، مکانیسم های تاثیر آن بر یادگیری و مشارکت، و عوامل زمینه ای موثر بر تقویت یا تضعیف آن پرداخته است و همچنین، با تلفیق نظریه های تعلق و دلبستگی (باولبی)، نیازهای روانی بنیادین (دسی و رایان)، هویت اجتماعی (تاجفل و ترنر) و یادگیری اجتماعی (بندورا)، یک چارچوب نظری منسجم را برای تحلیل و تبیین این رابطه تدوین نموده است و روش پژوهش در این مطالعه، از نوع مرور نظام مند و فراتحلیل کیفی است که در آن، با استفاده از کلیدواژه های تخصصی و جستجوی هدفمند در پایگاه های داده معتبر، منابع مرتبط شناسایی، غربالگری و با استفاده از روش تحلیل محتوای جهت دار، کدگذاری و دسته بندی گردیده اند و یافته های این مطالعه که در قالب سه جدول تحلیلی-ترکیبی ارائه شده است، نشان می دهد که احساس تعلق به مدرسه، از طریق سه مسیر اصلی بر یادگیری و مشارکت دانش آموزان تاثیر می گذارد: «مسیر انگیزشی» (با افزایش انگیزه درونی، خودکارآمدی و خودتنظیمی)، «مسیر عاطفی-روانی» (با کاهش اضطراب، افسردگی و تنهایی و افزایش بهزیستی روانی)، و «مسیر اجتماعی-رفتاری» (با افزایش تعاملات مثبت با همسالان و معلمان، کاهش رفتارهای پرخطر و افزایش مشارکت فعال در فعالیت های مدرسه) و همچنین، تحلیل یافته ها نشان داد که مولفه های اصلی احساس تعلق به مدرسه شامل «ارتباط با معلمان»، «ارتباط با همسالان»، «احساس امنیت عاطفی»، «احساس شایستگی و خودکارآمدی»، «احساس مشارکت و تاثیرگذاری» و «احساس هویت و افتخار به مدرسه» هستند و در میان این مولفه ها، «ارتباط با معلمان» و «احساس امنیت عاطفی»، قوی ترین پیش بینی کننده های مشارکت تحصیلی و یادگیری عمیق محسوب می شوند

کلیدواژه ها:

احساس تعلق به مدرسه ، یادگیری ، مشارکت تحصیلی ، روابط معلم-دانش آموز ، سلامت روانی ، انگیزه تحصیلی