توسعه شایستگی های یادگیری دانش آموزان از طریق راهبردهای نوین تدریس: یک مطالعه مروری

پژوهش حاضر با هدف بررسی نظام مند و تبیین نقش راهبردهای نوین تدریس در توسعه شایستگی های یادگیری دانش آموزان در نظام های آموزشی معاصر انجام شده است . با مرور نظام مند و تحلیل عمیق ۸۲ منبع معتبر علمی (شامل مقالات، کتب و گزارش های پژوهشی داخلی و بین المللی در بازه زمانی ۲۰ سال اخیر)، به شناسایی موثرترین راهبردهای نوین تدریس و مکانیسم های تاثیر آنها بر شایستگی های یادگیری بپردازد و همچنین، با تلفیق نظریه های یادگیری شناختی، سازنده گرایی، یادگیری موقعیت مند و نظریه بار شناختی، یک چارچوب نظری منسجم را برای تحلیل و تبیین این رابطه تدوین نماید و روش پژوهش در این مطالعه، از نوع مرور نظام مند و فراتحلیل کیفی است که در آن، با استفاده از کلیدواژه های تخصصی و جستجوی هدفمند در پایگاه های داده معتبر نظیر منابع مرتبط شناسایی، سپس بر اساس معیارهای ورود و خروج (شامل اعتبار مجله، کیفیت روش شناسی، ارتباط مستقیم با موضوع و تاریخ انتشار)، غربالگری و در نهایت، محتوای آنها با استفاده از روش تحلیل محتوای جهت دار و با رویکرد استقرایی، کدگذاری و دسته بندی گردید و یافته های این مطالعه که در قالب سه جدول تحلیلی-ترکیبی ارائه شده است، نشان می دهد که راهبردهای نوین تدریس بر اساس میزان تاثیرگذاری بر شایستگی های یادگیری، در پنج دسته اصلی قابل طبقه بندی هستند که عبارتند از: راهبردهای مشارکتی-همیاری (با تاکید بر یادگیری مبتنی بر همکاری و حل مسئله گروهی که به شدت بر شایستگی های ارتباطی و کار گروهی تاثیر می گذارند)، راهبردهای مبتنی بر فناوری و دیجیتال (شامل یادگیری معکوس، بازی های جدی و شبیه سازی های رایانه ای که تاثیر چشمگیری بر انگیزه، خودتنظیمی و مهارت های فراشناختی دارند)، راهبردهای اکتشافی و مبتنی بر پژوهش (نظیر یادگیری مبتنی بر پروژه و مسئله محور که به پرورش تفکر نقادانه و خلاقیت کمک می کنند)، راهبردهای شخصی سازی شده (شامل یادگیری تطبیقی و مبتنی بر سبک های یادگیری که بر خودکارآمدی و استقلال یادگیرنده اثرگذارند) و راهبردهای تلفیقی (که ترکیبی از روش های فوق هستند و به دلیل اثر هم افزایی، بیشترین تاثیر را بر طیف وسیعی از شایستگی ها دارند) و همچنین، تحلیل یافته ها نشان داد که موثرترین راهبرد، رویکرد «تلفیقی و ترکیبی» است که در آن، معلم با توجه به محتوا، ویژگی های دانش آموزان و بافتار آموزشی، از ترکیبی از راهبردهای مشارکتی، فناورانه و اکتشافی به صورت هماهنگ استفاده می کند و این رویکرد، به دلیل ایجاد تعامل چندوجهی و درگیرسازی همزمان ابعاد شناختی، عاطفی و اجتماعی یادگیری، بالاترین اثربخشی را در توسعه شایستگی های پایدار و قابل انتقال به موقعیت های واقعی زندگی دارد و در مقابل، راهبردهای صرفا سخنرانی و انتقالی، کمترین تاثیر را بر توسعه این شایستگی ها داشته اند و این یافته، با نظریه های سازنده گرایی و یادگیری موقعیت مند که بر نقش فعال یادگیرنده و بافتار در فرآیند یادگیری تاکید دارند، همخوانی کامل دارد .

کلیدواژه ها:

شایستگی های یادگیری ، راهبردهای نوین تدریس ، یادگیری مبتنی بر پروژه ، یادگیری معکوس ، تدریس مشارکتی ، تفکر نقادانه