مطالعه کیفی تجارب معلمان از چالش های یادگیری دانش آموزان دارای اختلال نقص توجه

پژوهش حاضر با هدف مطالعه کیفی تجارب معلمان از چالش های یادگیری دانش آموزان دارای اختلال نقص توجه و بیش فعالی در مقطع ابتدایی انجام شد. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از روش پدیدارشناسی توصیفی صورت گرفت. جامعه پژوهش شامل کلیه معلمان زن مقطع ابتدایی شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ بود که از میان آن ها ۱۴ نفر به روش نمونه گیری هدفمند و با معیار داشتن حداقل سه سال سابقه تدریس در کلاس های دارای دانش آموز مبتلا به اختلال نقص توجه انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته عمیق جمع آوری گردید و تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. تحلیل داده ها با استفاده از روش هفت مرحله ای کلایزی انجام شد و برای تامین روایی و پایایی یافته ها از معیارهای لینکلن و گوبا شامل مقبولیت، انتقال پذیری، اطمینان پذیری و تاییدپذیری استفاده گردید. یافته های پژوهش در قالب پنج مضمون اصلی استخراج شد که عبارتند از: چالش های مدیریتی و رفتاری شامل دشواری در حفظ نظم کلاس، کنترل رفتارهای تکانشی و بی قراری دانش آموزان؛ چالش های آموزشی و شناختی شامل نقص توجه و تمرکز، مشکلات در یادگیری و سازماندهی تحصیلی و ضعف در مهارت های پایه؛ چالش های عاطفی و روانی شامل احساس خستگی و فرسودگی معلمان، کاهش انگیزه شغلی و دشواری در تنظیم هیجانات خود و دانش آموزان؛ چالش های ارتباطی و اجتماعی شامل ضعف در تعامل با دانش آموز دارای اختلال، مشکلات ارتباط با والدین و همکاران؛ و چالش های ساختاری و حرفه ای شامل کمبود آموزش تخصصی معلمان، تراکم بالای کلاس ها، فقدان حمایت های نهادی و ناکارآمدی برنامه های درسی. بر اساس یافته های این پژوهش، می توان نتیجه گرفت که معلمان در مواجهه با دانش آموزان دارای اختلال نقص توجه با طیف گسترده و چندبعدی از چالش ها روبرو هستند که رفع آن ها نیازمند آموزش هدفمند معلمان، ایجاد محیط های یادگیری منعطف، به کارگیری راهبردهای نوین مدیریت کلاس و تقویت همکاری میان مدرسه و خانواده است.

کلیدواژه ها:

اختلال نقص توجه ، بیش فعالی ، تجارب معلمان ، چالش های یادگیری ، دانش آموزان ابتدایی.