مکانیسم تعمیر Dna وابسته به ریکامبیناسیون

حفظ پایداری ژنومی یکی از ارکان اساسی بقای سلول و پیشگیری از بروز اختلالات ژنتیکی و سرطان به شمار می رود. در این میان، شکست های دو رشته ای DNA به عنوان یکی از خطرناک ترین انواع آسیب های ژنتیکی، تهدیدی جدی برای یکپارچگی ژنوم محسوب می شوند؛ زیرا در صورت ترمیم نادرست، می توانند به جهش، حذف های ژنی، ترانس لوکاسیون های کروموزومی و ناپایداری ژنتیکی منجر شوند. سلول ها برای مقابله با این نوع آسیب، از دو مسیر اصلی اتصال انتهاهای غیرهمولوگ و ریکامبیناسیون همولوگ بهره می برند. در میان این دو، ریکامبیناسیون همولوگ دقیق ترین و محافظه کارانه ترین سازوکار ترمیمی است که با استفاده از توالی همولوگ، به ویژه کروماتید خواهری، امکان بازسازی صحیح نواحی آسیب دیده را فراهم می سازد. در این مقاله، مکانیسم مولکولی ترمیم DNA وابسته به ریکامبیناسیون همولوگ و مراحل مختلف آن از شناسایی شکست توسط کمپلکس MRN، پردازش انتهاها به وسیله CtIP، پوشش DNA تک رشته ای توسط RPA، بارگذاری Rad۵۱ با کمک BRCA۱ و BRCA۲، جست وجوی همولوژی، تبادل رشته و در نهایت سنتز و حل ساختارهای حاصل بررسی شده است. همچنین به نقش تنظیم چرخه سلولی، تغییرات کروماتینی و عوامل پروتئینی موثر در کارایی این مسیر اشاره می شود. یافته ها نشان می دهد که هرگونه نقص در اجزای این مسیر می تواند زمینه ساز بروز ناپایداری ژنومی و سرطان های ارثی، به ویژه سرطان پستان و تخمدان مرتبط با جهش های BRCA، باشد. ازاین رو، ریکامبیناسیون همولوگ نه تنها در حفظ سلامت ژنوم اهمیت دارد، بلکه در طراحی درمان های هدفمند سرطان و توسعه فناوری های دقیق ویرایش ژن نیز جایگاهی راهبردی یافته است.

کلیدواژه ها:

تعمیر DNA ، ریکامبیناسیون همولوگ ، شکست دو رشته ای DNA ، پایداری ژنومی ، کمپلکس MRN ، BRCA۱ ، BRCA۲ ، Rad۵۱ ، ناپایداری کروموزومی ، سرطان