بررسی مزایا و چالش های استفاده از هوش مصنوعی در آموزش زیست شناسی.

پژوهش حاضر با هدف بررسی نظام مند و تبیین مزایا و چالش های استفاده از هوش مصنوعی در آموزش زیست شناسی انجام شده است و می کوشد تا با اتخاذ رویکردی مروری-تحلیلی، به این پرسش اساسی پاسخ دهد که چگونه فناوری های مبتنی بر هوش مصنوعی می توانند فرآیند یاددهی-یادگیری زیست شناسی را متحول سازند و در عین حال، چه موانع و چالش های جدی بر سر راه این تحول وجود دارند. روش پژوهش در این مطالعه، از نوع مرور نظام مند و فراتحلیل کیفی است که در آن، با استفاده از کلیدواژه های تخصصی و جستجوی هدفمند در پایگاه های داده معتبر، منابع مرتبط شناسایی، غربالگری و با استفاده از روش تحلیل محتوای جهت دار، کدگذاری و دسته بندی گردیده اند و یافته های این مطالعه که در قالب سه جدول تحلیلی-ترکیبی ارائه شده است، نشان می دهد که هوش مصنوعی، مزایای متعددی برای آموزش زیست شناسی به ارمغان می آورد که مهم ترین آنها عبارتند از: «شبیه سازی پیشرفته و واقعیت مجازی» (با امکان شبیه سازی فرآیندهای زیستی پیچیده نظیر میتوز، میوز، فتوسنتز، تکامل و بیماری ها)، «شخصی سازی یادگیری» (با ارائه محتوای متناسب با سبک یادگیری، سطح دانش و سرعت یادگیری هر دانش آموز)، «دستیارهای آموزشی هوشمند» (با ارائه بازخورد فوری و پاسخگویی به سوالات دانش آموزان در هر زمان)، «تحلیل داده های زیستی» (با امکان تحلیل داده های بزرگ ژنومی، پروتئومی و اکولوژیک برای پروژه های آموزشی)، و «ارزشیابی هوشمند و تشخیص خطا» (با شناسایی نقاط ضعف مفهومی دانش آموزان و ارائه تمرینات جبرانی هدفمند) و در مقابل، چالش های اصلی استفاده از هوش مصنوعی در آموزش زیست شناسی شامل «هزینه های بالا و شکاف دیجیتال»، «کمبود محتوای آموزشی بومی و به روز»، «مقاومت معلمان به دلیل عدم آشنایی و ترس از جایگزینی»، «نگرانی های اخلاقی و حفظ حریم خصوصی»، «خطر کاهش تعاملات انسانی و تربیتی» و «وابستگی بیش از حد دانش آموزان به ابزارهای هوشمند و تضعیف تفکر انتقادی» می باشد و همچنین، تحلیل یافته ها نشان داد که موثرترین رویکرد، «رویکرد تلفیقی» است که در آن، هوش مصنوعی به عنوان یک «دستیار توانمندساز» در کنار معلم و نه به عنوان جایگزین او، به کار گرفته می شود و در این رویکرد، معلم نقش خود را از «انتقال دهنده اطلاعات» به «تسهیل گر یادگیری»، «طراح تجارب آموزشی» و «راهنمای اخلاقی و تربیتی» تغییر می دهد و از هوش مصنوعی برای انجام کارهای تکراری، شبیه سازی های پیچیده و شخصی سازی یادگیری استفاده می کند .

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، آموزش زیست شناسی ، شبیه سازی آموزشی ، شخصی سازی یادگیری ، چالش های فناوری آموزشی