نقش ارزشیابی تکوینی در بهبود یادگیری دانش آموزان در درس ریاضی

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش ارزشیابی تکوینی در بهبود یادگیری دانش آموزان در درس ریاضی و شناسایی موثرترین روش های اجرای آن انجام شده است. این مطالعه از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش گردآوری داده ها، نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل و دوره پیگیری دو ماهه می باشد. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان پسر پایه هفتم دوره متوسطه اول شهر کرج در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ بود که با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای، تعداد ۵۰ دانش آموز (۲۵ نفر گروه آزمایش و ۲۵ نفر گروه کنترل) از دو مدرسه انتخاب شدند. برای گردآوری داده ها از آزمون محقق ساخته عملکرد ریاضی (شامل سوالات سطوح مختلف یادگیری از دانش تا تحلیل و ترکیب) و پرسشنامه نگرش به ریاضی استفاده گردید. روایی و پایایی ابزارها با استفاده از نظر متخصصان و ضریب آلفای کرونباخ (به ترتیب ۰.۹۰ و ۰.۸۷) تایید شد. گروه آزمایش به مدت ۱۲ جلسه ۷۵ دقیقه ای (دو جلسه در هفته) تحت آموزش با ارزشیابی تکوینی مستمر (شامل بازخوردهای فوری، خودارزیابی، ارزشیابی همسالان، و اصلاح اشتباهات) قرار گرفتند و گروه کنترل ارزشیابی پایانی معمول را دریافت کردند. داده ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیره و تک متغیره و با نرم افزار SPSS نسخه ۲۷ مورد تحلیل قرار گرفتند. یافته های پژوهش نشان داد. در سطوح مختلف یادگیری، بیشترین افزایش به ترتیب در سطح تحلیل، ترکیب، کاربرد، درک و دانش مشاهده گردید. همچنین، نتایج تحلیل های تکمیلی نشان داد که بازخورد فوری و اصلاح اشتباهات بیشترین تاثیر را بر بهبود یادگیری داشته اند و خودارزیابی و ارزشیابی همسالان نیز نقش مکمل و معناداری ایفا کرده اند. نتایج دوره پیگیری دو ماهه حاکی از پایداری نسبی اثرات مداخله بود و دانش آموزان گروه آزمایش همچنان عملکرد بهتری نسبت به گروه کنترل داشتند. نتایج این پژوهش نشان می دهد که ارزشیابی تکوینی با فراهم آوردن بازخوردهای به موقع، دقیق و سازنده، فرصت های اصلاح و بهبود مستمر، و افزایش آگاهی دانش آموزان از نقاط قوت و ضعف خود، می تواند به طور قابل توجهی یادگیری مفاهیم ریاضی را در سطوح عالی تفکر افزایش دهد و نگرش مثبت دانش آموزان را نسبت به ریاضی بهبود بخشد. این یافته ها می تواند برای معلمان ریاضی، طراحان آموزشی، برنامه ریزان درسی و سیاست گذاران نظام آموزشی در جهت بازنگری در روش های ارزشیابی و تاکید بر رویکردهای تکوینی و فرآیندمحور مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

ارزشیابی تکوینی ، یادگیری ریاضی ، بازخورد ، خودارزیابی ، نگرش به ریاضی