بررسی تطبیقی مبانی حکمرانی در قرآن کریم و عهد جدید و دلالت های آن برای مدیریت آموزشی

پژوهش حاضر با هدف بررسی تطبیقی مبانی حکمرانی در قرآن کریم و عهد جدید و تحلیل دلالت های آن برای مدیریت آموزشی انجام شده است. حکمرانی به عنوان یکی از بنیادی ترین مفاهیم در علوم سیاسی و مدیریت، در متون مقدس ادیان ابراهیمی از جایگاه ویژه ای برخوردار است. قرآن کریم و عهد جدید به عنوان دو متن مقدس اسلام و مسیحیت، هر یک مبانی، اصول و ارزش های خاصی را برای حکمرانی ارائه می دهند که فهم تطبیقی آن ها می تواند به غنای نظریه های مدیریت و رهبری آموزشی کمک کند. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از روش تحلیل محتوای تطبیقی آیات قرآن کریم و متون عهد جدید (اناجیل چهارگانه و رسالات رسولان) و تحلیل دلالت های آن برای مدیریت آموزشی اجرا گردید. جامعه تحلیلی شامل کلیه آیات قرآن کریم و متون عهد جدید مرتبط با مفاهیم رهبری، حکمرانی، عدالت، خدمت گزاری، امانت داری، مشورت و مسئولیت پذیری بود. داده ها با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی و کدگذاری سه مرحله ای تحلیل شدند. یافته های پژوهش به شناسایی شش مضمون اصلی تطبیقی منجر گردید: «مبدا مشروعیت قدرت» (مشروعیت الهی-مردمی در قرآن در برابر مشروعیت الهی-اخلاقی در عهد جدید)، «ماهیت رهبری» (رهبری به مثابه امانت و خدمت در قرآن در برابر رهبری به مثابه شبانی و خدمت گزاری در عهد جدید)، «اصول حکمرانی» (عدالت، مشورت، مسئولیت پذیری در قرآن و محبت، فروتنی، بخشش در عهد جدید)، «رابطه حاکم و مردم» (مشارکت و بیعت در قرآن و شبانی و گله در عهد جدید)، «نظارت و پاسخگویی» (نظارت الهی و مردمی در قرآن و پاسخگویی اخلاقی در عهد جدید) و «غایت حکمرانی» (قرب الهی و سعادت دنیوی و اخروی در قرآن و ملکوت خدا و نجات در عهد جدید). این پژوهش شش دلالت اصلی برای مدیریت آموزشی استخراج کرده است: «مدیر آموزشی به عنوان خادم و امین»، «مشارکت جویی و مشورت در تصمیم گیری های مدرسه»، «عدالت محوری در توزیع فرصت ها و منابع آموزشی»، «پاسخگویی و شفافیت در عملکرد»، «پرورش اخلاقی و معنوی دانش آموزان» و «رهبری تحول آفرین مبتنی بر ارزش های الهی». یافته ها نشان می دهد که هر دو متن مقدس، حکمرانی را نه یک قدرت و سلطه، بلکه یک مسئولیت و امانت الهی می دانند و می توانند الهام بخش الگویی نوین برای مدیریت آموزشی ارزش مدار باشند.

کلیدواژه ها:

حکمرانی ، قرآن کریم ، عهد جدید ، مدیریت آموزشی ، عدالت ، خدمت گزاری ، رهبری اخلاقی ، مطالعه تطبیقی