چالش های روان شناختی دانش آموزان عصر جدید و نقش معلم در کاهش اضطراب تحصیلی

پژوهش حاضر با هدف بررسی چالش های روان شناختی دانش آموزان عصر جدید و نقش معلم در کاهش اضطراب تحصیلی آنان انجام شده است. این مطالعه از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش گردآوری داده ها، توصیفی از نوع همبستگی با رویکردی آمیخته (کیفی-کمی) می باشد. جامعه آماری در بخش کمی شامل کلیه دانش آموزان دختر دوره متوسطه دوم شهر مشهد در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ به تعداد ۳۲,۴۵۰ نفر بود که با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای، تعداد ۳۸۴ نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند و در بخش کیفی، ۲۰ نفر از معلمان با سابقه و مشاوران مدارس به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب و مورد مصاحبه قرار گرفتند. برای گردآوری داده های کمی از سه پرسشنامه استاندارد شامل پرسشنامه اضطراب تحصیلی آلپرت و هابر (۱۹۶۰)، پرسشنامه حمایت اجتماعی ادراک شده زیمت و همکاران (۱۹۸۸) و پرسشنامه سبک تدریس معلمان گراشا و ریچمن (۱۹۹۶) استفاده گردید. روایی و پایایی ابزارها با استفاده از تحلیل عاملی و ضریب آلفای کرونباخ (به ترتیب ۰.۸۹، ۰.۸۷ و ۰.۸۵) تایید شد. داده های کمی با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون، تحلیل رگرسیون چندگانه و تحلیل مسیر و داده های کیفی با استفاده از روش تحلیل تماتیک مورد بررسی قرار گرفتند. یافته های کمی پژوهش نشان داد که بین سبک تدریس حمایت گرا و حمایت اجتماعی ادراک شده با اضطراب تحصیلی رابطه منفی و معناداری وجود دارد . همچنین، حمایت اجتماعی ادراک شده نقش واسطه ای معناداری در رابطه بین سبک تدریس معلم و اضطراب تحصیلی ایفا می کند. نتایج تحلیل رگرسیون نشان داد که متغیرهای سبک تدریس حمایت گرا، حمایت اجتماعی ادراک شده و چالش های روان شناختی عصر جدید (فضای مجازی، فشار همسالان، انتظارات بالا) توانایی پیش بینی ۵۴ درصد از تغییرات اضطراب تحصیلی را دارند. نتایج بخش کیفی نیز به استخراج ۶ مضمون اصلی و ۲۴ مضمون فرعی شامل فشارهای تحصیلی و رقابتی، مشکلات مرتبط با فضای مجازی، عدم حمایت عاطفی در مدرسه، انتظارات غیرواقع بینانه خانواده، ضعف مهارت های مقابل های، و نقش حمایت گرانه معلم در کاهش اضطراب منجر گردید. بر اساس یافته های این پژوهش، می توان نتیجه گرفت که دانش آموزان عصر جدید با طیف گسترده ای از چالش های روان شناختی مواجه هستند که اضطراب تحصیلی یکی از شایع ترین و تاثیرگذارترین آنهاست و معلمان با اتخاذ سبک های تدریس حمایت گرا، ایجاد فضای امن و پذیرنده، تقویت حمایت اجتماعی در کلاس، و آموزش مهارت های مقابل های و مدیریت استرس به دانش آموزان، می توانند نقش موثری در کاهش اضطراب تحصیلی و ارتقاء سلامت روان آنان ایفا کنند. این یافته ها می تواند برای معلمان، مشاوران مدارس، مدیران آموزشی و برنامه ریزان دوره های توانمندسازی در جهت شناسایی به موقع دانش آموزان دارای اضطراب تحصیلی و طراحی مداخلات پیشگیرانه و درمانی موثر مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

اضطراب تحصیلی ، چالش های روان شناختی ، نقش معلم ، حمایت اجتماعی ، سبک تدریس