ارائه الگوی مدیریت کلاس مبتنی بر خودتنظیمی دانش آموزان به جای نظام پاداش و تنبیه

مدیریت کلاس درس به عنوان یکی از پیچیده ترین و در عین حال تعیین کننده ترین مهارت های معلمی، همواره در مرز میان کنترل بیرونی و هدایت درونی در نوسان بوده است. الگوهای سنتی مدیریت کلاس که عمدتا بر پایه نظریات رفتارگرایی کلاسیک بنا شده اند، بر استفاده از نظام پاداش و تنبیه به عنوان ابزارهای اصلی برقراری نظم تاکید دارند؛ در حالی که رویکردهای نوین تربیتی، این ابزارها را به دلیل ایجاد وابستگی به محرک های بیرونی و تضعیف انگیزش درونی، برای رشد بلندمدت شخصیت دانش آموز ناکافی و گاه آسیب زا می دانند. پژوهش حاضر با هدف ارائه الگویی جایگزین بر پایه نظریه خودتنظیمی انجام شده است تا تبیین کند چگونه می توان کلاس درس را از طریق تقویت مهارت های شناختی، فراشناختی و هیجانی دانش آموزان مدیریت کرد. این مطالعه که با روش توصیفی-تحلیلی و با بررسی دیدگاه های معلمان و دانش آموزان انجام شده، نشان می دهد که جایگزینی کنترل معلم محور با مسئولیت پذیری دانش آموزمحور، نه تنها میزان رفتارهای اخلال گر را به شکل معناداری کاهش می دهد، بلکه منجر به بهبود جو روانی کلاس و افزایش اشتیاق به یادگیری می گردد. یافته ها حاکی از آن است که مولفه هایی همچون مشارکت در وضع قوانین، آموزش راهبردهای خودنظارتی و استفاده از بازخوردهای توصیفی به جای قضاوت های ارزش گذارانه، ارکان اصلی این الگوی نوین را تشکیل می دهند. در نهایت، این پژوهش پیشنهاد می کند که برای دستیابی به انضباط پایدار، معلمان باید از نقش «کنترل گر رفتار» به نقش «تسهیل گر خودتنظیمی» انتقال یابند تا دانش آموزان بتوانند در غیاب ناظر بیرونی نیز رفتارهای خود را با اهداف اخلاقی و آموزشی هماهنگ سازند.

کلیدواژه ها:

مدیریت کلاس ، خودتنظیمی ، نظام پاداش و تنبیه ، انگیزش درونی ، انضباط درونی.