«ادب» و «تمدن»؛ بررسی نسبت آداب معاشرت اسلامی با مهارتهای زندگی در سند تحول بنیادین آموزش و پرورش

مفهوم «ادب» در فرهنگ اسلامی، فراتر از رفتارهای سطحی و قالبی، به عنوان زیربنای شکلگیری شخصیت متعالی و زمینهساز تمدن نوین اسلامی مطرح است. از سوی دیگر، سند تحول بنیادین آموزش و پرورش جمهوری اسلامی ایران با رویکردی جامع به ساحتهای ششگانه تربیتی، بر پرورش مهارتهای زندگی برای زیست مومنانه، عاقلانه و فعال در جامعه تاکید دارد. این مقاله با روش تحلیلی‑توصیفی، به بررسی نسبت و پیوند میان «آداب معاشرت اسلامی» به مثابه جلوههای عملی ادب، با «مهارتهای زندگی» مندرج در سند تحول میپردازد. پرسش اصلی این است که آیا مهارتهای زندگی در سند تحول، تنها به مهارتهای روانشناختی و اجتماعی متداول محدود است یا میتوان آن را با رویکردی معنوی و اخلاقی مبتنی بر ادب اسلامی بازتعریف کرد؟ یافتههای پژوهش نشان میدهد که سند تحول با تاکید بر تربیت توحیدی، کرامت انسانی و حیات طیبه، بستری برای احیای ادب اسلامی به عنوان یک «کلانمهارت» فراهم میکند که سایر مهارتهای ارتباطی، تفکر، خودآگاهی و همدلی را جهتدهی میکند. در این چارچوب، آداب معاشرت اسلامی نه یک مجموعه منفک، بلکه جوهره و غایت مهارتهای زندگی در مسیر تمدنسازی اسلامی محسوب میشود.

کلیدواژه ها:

ادب اسلامی ، تمدن ، آداب معاشرت ، مهارتهای زندگی ، سند تحول بنیادین ، تربیت اسلامی.