بررسی نقش طراحی فضای کالبدی و فرهنگ سازمانی مدرسه بر سلامت روان دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش طراحی فضای کالبدی و فرهنگ سازمانی مدرسه بر سلامت روان دانش آموزان مقطع متوسطه دوم شهر تهران انجام شده است. این مطالعه از نوع تحقیقات توصیفی-همبستگی بوده و با رویکرد کمی به اجرا درآمده است. جامعه آماری شامل تمامی دانش آموزان مقطع متوسطه دوم شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ به تعداد ۲۴۵,۰۰۰ نفر بوده که از میان آن ها با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای و بر اساس جدول مورگان، تعداد ۳۸۴ نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. برای گردآوری داده ها از سه پرسشنامه استاندارد شامل پرسشنامه ارزیابی کیفیت فضای کالبدی مدرسه (محقق ساخته بر اساس مبانی نظری)، پرسشنامه فرهنگ سازمانی مدرسه (اولیور و هیپ، ۲۰۰۳) و پرسشنامه سلامت روان دانش آموزان (گلدبرگ و هیلر، ۱۹۷۹) استفاده گردید. روایی پرسشنامه ها با استفاده از روش روایی محتوایی و صوری تایید و پایایی آن ها با محاسبه ضریب آلفای کرونباخ به ترتیب ۸۷/۰، ۸۵/۰ و ۸۹/۰ برآورد شد. داده های جمع آوری شده با استفاده از روش های آمار توصیفی (میانگین، انحراف استاندارد، فراوانی و درصد) و آمار استنباطی (ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه) و با بهره گیری از نرم افزار SPSS نسخه ۲۶ تحلیل شدند. یافته های پژوهش نشان داد که بین طراحی فضای کالبدی مدرسه با سلامت روان دانش آموزان رابطه مثبت و معناداری وجود دارد .نتایج تحلیل رگرسیون چندگانه نشان داد که دو متغیر پیش بینی کننده یعنی طراحی فضای کالبدی و فرهنگ سازمانی مدرسه، در مجموع ۳۴/۰ از واریانس سلامت روان دانش آموزان را تبیین می کنند. در این میان، سهم فرهنگ سازمانی مدرسه در پیش بینی سلامت روان دانش آموزان بیشتر از طراحی فضای کالبدی بود. بر اساس یافته های پژوهش می توان نتیجه گرفت که توجه همزمان به کیفیت فضای فیزیکی مدارس و بهبود فرهنگ سازمانی حاکم بر آن ها، می تواند نقش موثری در ارتقای سلامت روان دانش آموزان ایفا نماید.

کلیدواژه ها:

طراحی فضای کالبدی ، فرهنگ سازمانی مدرسه ، سلامت روان ، دانش آموزان ، محیط آموزشی