از کنترل تا اعتماد: معماری کلاسداری مبتنی بر هوش عاطفی

نظام های آموزشی معاصر در سراسر جهان دست خوش دگرگونی هایی بنیادین هستند که ریشه در تغییر رویکردها به ماهیت یادگیری و نقش انسان در فرایند آموزش دارد. پارادایم سنتی کلاسداری که بر پایه ی کنترل، انضباط بیرونی و اطاعت محض استوار بود، به تدریج جای خود را به الگویی انسان محور می دهد که در آن اعتماد، همدلی و هوش عاطفی، ستون های اصلی تعاملات آموزشی را تشکیل می دهند. این مقاله با هدف بررسی امکان پذیری و چگونگی گذار از رویکرد مبتنی بر کنترل به معماری کلاسداری مبتنی بر هوش عاطفی تدوین شده است. پرسش اصلی پژوهش این است که چگونه می توان با به کارگیری مولفه های هوش عاطفی، فضای کلاس را از عرصه ی اعمال قدرت به زیست بومی برای رشد و شکوفایی تبدیل کرد؟ یافته های پژوهش نشان می دهد که گذار مذکور مستلزم تحول در سه سطح کنشگر انسانی (مربی و فراگیر)، ساختارهای تعاملی و طراحی فضای فیزیکی است. در این چارچوب، هوش عاطفی نه به عنوان یک «مهارت نرم» حاشیه ای، بلکه به مثابه ی «ابزاری راهبردی» تلقی می شود که ظرفیت بنیادین برای بازتعریف روابط قدرت در کلاس و ارتقای کیفیت یادگیری را داراست. مقاله با ارائه ی چارچوبی مفهومی برای معماری کلاسداری مبتنی بر هوش عاطفی، نشان می دهد که چگونه همدلی شناختی، عاطفی و همراه با عمل می توانند به جای سازوکارهای تنبیه و پاداش، مبنای نظم کلاس قرار گیرند. نتایج حاکی از آن است که گذار از کنترل به اعتماد، نه تنها به بهبود انضباط کلاسی می انجامد، بلکه زمینه ساز پرورش فراگیرانی خودآگاه، مسئولیت پذیر و دارای انگیزه ی درونی برای یادگیری می شود.

کلیدواژه ها:

کلاسداری ، هوش عاطفی ، اعتماد ، همدلی ، معماری آموزشی ، یادگیری اجتماعی-عاطفی