قصه گویی با هوش مصنوعی: خلق داستان های تعاملی و مصور برای تقویت قوه تخیل در کلاس ابتدایی

تخیل، بنیادی ترین نیروی محرکه خلاقیت و نوآوری در وجود انسان است و دوران کودکی، به ویژه سال های دبستان، عرصه طلایی شکوفایی این قوه شگرف به شمار می رود. در این میان، قصه و قصه گویی از دیرباز به عنوان کهن ترین و موثرترین ابزار برای تغذیه روح و پرورش قوه تخیل کودکان شناخته شده است. امروزه با ورود هوش مصنوعی به عرصه آموزش، فرصتی کم نظیر برای احیا و ارتقای این سنت کهن در قالبی نوین پدید آمده است. این مقاله با هدف کاوش در کاربردهای هوش مصنوعی در خلق داستان های تعاملی و مصور در کلاس درس ابتدایی، به دنبال پاسخ به این پرسش اساسی است که چگونه می توان از این فناوری نوظهور برای تقویت قوه تخیل کودکان بهره برد، بی آنکه اصالت خلاقیت انسانی و جادوی ارتباط شفاهی معلم و شاگرد را مخدوش سازد. در این پژوهش که با رویکردی کیفی و تحلیلی-توصیفی انجام شده، ابتدا به واکاوی مفهوم قصه گویی تعاملی و تمایز آن با قصه گویی سنتی پرداخته می شود. سپس، قابلیت های متنوع هوش مصنوعی از جمله تولید متن روایی، خلق تصاویر آنی بر اساس توصیفات کودکان، تبدیل داستان های شفاهی به کتاب های مصور دیجیتال و ساخت روایت های چندمسیره و شاخه ای مورد بررسی قرار می گیرد. هسته اصلی مقاله به ارائه الگویی عملی برای تلفیق هوش مصنوعی در فرآیند قصه گویی کلاسی اختصاص دارد؛ الگویی که در آن، معلم به عنوان راوی و تسهیل گر اصلی باقی می ماند و هوش مصنوعی در نقش یک همکار خلاق، افق های تازه ای را به روی تخیل کودکان می گشاید. در ادامه، تاثیرات این رویکرد بر ابعاد گوناگون رشد کودک از جمله گسترش دایره واژگان، تقویت تفکر داستانی و روایت پردازی، افزایش انگیزه نوشتن و مهم تر از همه، پرورش قوه تخیل فعال و مولد تحلیل می شود. همچنین ملاحظات تربیتی، محدودیت ها و مخاطرات بالقوه این رویکرد از جمله خطر غالب شدن تصویر بر کلام، کاهش نقش تخیل فردی و وابستگی به خروجی های ماشین، به صورت انتقادی بررسی می شوند. یافته های این پژوهش نشان می دهد که هوش مصنوعی، اگر آگاهانه و هدفمند در خدمت قصه گویی قرار گیرد، می تواند به عنوان آینه ای جادویی عمل کند که تخیل کودکان را بازمی تاباند، آن را ملموس و دیدنی می سازد و از این رهگذر، لذت و انگیزه آفرینش را در وجودشان نهادینه می کند.

کلیدواژه ها:

قصه گویی تعاملی ، هوش مصنوعی مولد ، قوه تخیل ، آموزش ابتدایی ، داستان مصور