روایت میان زبانی به مثابه راهبرد بازسازی هویت: مطالعه موردی نویسندگان مهاجر فارسی زبان

پژوهش حاضر با هدف بررسی روایت میان زبانی به مثابه راهبرد بازسازی هویت در آثار نویسندگان مهاجر فارسی زبان انجام شده است. ادبیات مهاجرت فارسی بخش مهمی از ادبیات معاصر ایران را تشکیل می دهد که از ژانر روایت برای بیان مسائل و دغدغه های مهاجران در سرزمین میزبان استفاده می کند. این پژوهش با استفاده از رویکرد ترکیبی روایت شناسی و مطالعات پسااستعماری در تحلیل نوع ادبی رمان مهاجرت فارسی درپی پاسخ به این پرسش است که آیا می توان متون مهاجرت فارسی را نوعی روایت پسااستعماری دانست و برای بررسی و تحلیل آن از ترکیب روایت شناسی با نظریه پسااستعماری، به تبیین نوع خاصی از روایت شناسی به نام روایت شناسی پسااستعماری دست زد. فرض پژوهش بر این است که ادبیات مهاجرت فارسی با توجه به مفاهیم متعدد پسااستعماری مطرح شده در آن، گونه ای روایت پسااستعماری است که در دفاع از گروه اقلیت و به حاشیه رانده شده مهاجران در سرزمین میزبان و دادن قدرت و توانایی سخنگفتن به آنها، با استفاده از واژگان و قالب توانمند روایت، در فضایی موسوم به فضای سوم، به دست نویسنده پسااستعماری مهاجر نوشته می شود. یافته های پژوهش نشان می دهد که نویسندگان مهاجر فارسی زبان از راهبردهای گوناگون روایت میان زبانی شامل درج واژگان و اصطلاحات فارسی در متن زبان دوم، خلق راویان دوزبانه، بازآفرینی ساختارهای نحوی زبان مادری در زبان میزبان، و خلق فضاهای روایی بینابینی برای بازسازی هویت خویش بهره می برند. این راهبردها نه تنها به مثابه سازوکاری برای حفظ پیوند با فرهنگ و زبان مادری عمل می کنند، بلکه زمینه ساز شکل گیری هویتی سیال، چندلایه و گفت وگومند در فضای سوم فرهنگی می شوند. نتیجه گیری پژوهش حاکی از آن است که روایت میان زبانی در ادبیات مهاجرت فارسی، فراتر از یک تکنیک سبکی صرف، به مثابه کنشی هویتی و سیاسی عمل می کند که از طریق آن نویسندگان مهاجر می توانند همزمان به بازتعریف خود در جامعه میزبان بپردازند و پیوند خویش با سرزمین مادری را حفظ کنند.

کلیدواژه ها:

روایت میان زبانی ، بازسازی هویت ، ادبیات مهاجرت فارسی ، فضای سوم ، نویسندگان مهاجر.