نقش مداخلات شناختی-رفتاری (CBT) در کاهش اضطراب کودکان دارای نیازهای ویژه

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش مداخلات شناختی رفتاری در کاهش اضطراب کودکان دارای نیازهای ویژه انجام شده است. این کودکان به دلیل محدودیت های جسمی، حسی، ذهنی یا تحولی، بیشتر از همسالان خود در معرض تجربه اضطراب مزمن قرار دارند. مداخلات شناختی رفتاری با تاکید بر شناسایی و اصلاح الگوهای فکری ناکارآمد و آموزش مهارت های مقابله ای، رویکردی موثر برای کاهش نشانه های اضطرابی در این جمعیت محسوب می شود. یافته های مرور نظام مند نشان می دهد که این مداخلات نه تنها بر کاهش اضطراب آشکار و پنهان تاثیر مثبت دارند، بلکه موجب بهبود عملکرد تحصیلی و اجتماعی کودکان نیز می شوند. اثربخشی این رویکرد در طیف وسیعی از نیازهای ویژه از جمله اختلال طیف اوتیسم، ناتوانی یادگیری و کم توانی ذهنی به تایید رسیده است. با این حال، میزان موفقیت درمان به عواملی نظیر شدت اضطراب، سطح شناختی کودک، همکاری خانواده و تناسب فنون با نوع نیاز ویژه بستگی دارد. مداخلات مبتنی بر بازی، داستان گویی و تقویت مثبت، از جمله سازگارترین روش های اجرایی برای این گروه سنی هستند. همچنین، حضور والدین به عنوان هم درمانگر، ماندگاری نتایج درمان را افزایش می دهد. با وجود شواهد گسترده، همچنان نیاز به پژوهش های طولی برای بررسی پایداری اثربخشی در بلندمدت احساس می شود. در مجموع، می توان نتیجه گرفت که رویکرد شناختی رفتاری، با انعطاف پذیری بالایی که دارد، می تواند به عنوان خط اول درمان غیردارویی اضطراب کودکان دارای نیازهای ویژه مورد استفاده قرار گیرد. با این توصیف، اجرای دقیق و فردی سازی شده این مداخلات، کلید اصلی موفقیت در کاهش رنج روانی این کودکان و ارتقای کیفیت زندگی آن ها به شمار می رود.

کلیدواژه ها:

مداخلات شناختی -رفتاری ، اضطراب ، کودکان دارای نیاز های ویژه