نقش تئوریهای مدیریت درسازمان امور مالیاتی

در این پژوهش، با استفاده از روش مطالعه موردی کیفی و نگاه تحلیلی، به ریشه یابی تئوری های مدیریتی حاکم بر سازمان امور مالیاتی ایران پرداخته شده است. سوال اصلی این است: با وجود تلاش ها برای اصلاح سازمان در سی سال اخیر، چرا هنوز الگوی مدیریتی «بروکراسی وبری» (سیستم خشک و سلسله مراتبی) حاکم است؟ و این حاکمیت چه تاثیرات خوب و بدی بر مدیران و کارکنان داشته است؟اطلاعات این پژوهش از دو راه به دست آمده: مصاحبه نیمه ساختاریافته با ۱۵ مدیر میانی و کارشناس ارشد، و همچنین بررسی عمیق اسناد بالادستی مثل بخشنامه ها، آیین نامه ها و گزارش های ارزیابی عملکرد.یافته ها نشان می دهد که گرچه نشانه هایی از رویکردهای جدید مدیریتی مانند مشتری مداری ظاهری یا آموزش ضمن خدمت دیده می شود، اما ساختار اصلی سازمان مالیاتی همچنان بر سه ویژگی کلیدی بروکراسی وبری استوار است: زنجیره فرماندهی سخت و سلسله مراتبی، قوانین و دستورالعمل های خشک، و تقسیم کار عمودی (هرکس فقط کار خودش را بداند).این حاکمیت صرفا به دلیل انتخاب عاقلانه نیست، بلکه نتیجه بازتولید منافع قدرتمندان، فرهنگ دفاعی سازمان و ترس از ریسک است.تاثیرات مثبت این سیستم برای مدیران: مشخص بودن وظایف و کاهش تصمیم گیری های سلیقه ای.تاثیرات منفی برای مدیران: کاهش خلاقیت در راهبری سازمان و فرسودگی ناشی از کار بخشنامه ای.برای کارکنان نیز، از یک سو امنیت شغلی ظاهری به دست می آید، اما از سوی دیگر، ابتکار عمل و قدرت تصمیم گیری از آن ها گرفته می شود.در پایان، یک مدل ترکیبی جدید به نام «بروکراسی هوشمند» پیشنهاد شده که با استفاده از هوش مصنوعی، ضمن حفظ چهارچوب قانونی و شفاف بروکراسی، لایه های تعاملی و تصمیم گیری های تاکتیکی را چابک و سریع می کند

کلیدواژه ها:

تبارشناسی مدیریت ، بروکراسی وبری ، مدیریت نوین عمومی ، رفتار سازمانی ، سازمان امور مالیاتی ، هوش مصنوعی ، مدل ترکیبی مدیریت مالیاتی در شهرهای کوچک