بررسی رابطه عناصر طبیعی و آسایش حرارتی در بافت شهری گچساران با تاکید بر طراحی پایدار

آسایش حرارتی در فضاهای باز شهری یکی از مولفه های اساسی کیفیت زندگی شهری و توسعه پایدار به شمار می رود. شهر گچساران با اقلیم گرم و خشک و تابستان های بسیار گرم، با چالش های جدی در زمینه تامین آسایش حرارتی شهروندان مواجه است. پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه میان عناصر طبیعی (پوشش گیاهی، سطوح آبی و شکل زمین) و آسایش حرارتی در بافت شهری گچساران و ارائه راهکارهای طراحی پایدار انجام شده است. روش پژوهش مبتنی بر مرور نظام مند منابع علمی معتبر و تحلیل محتوای کیفی است. یافته ها نشان می دهد که میانگین دمای سالانه گچساران ۹۳/۲۴ درجه سانتی گراد بوده و در ماه های تیر و مرداد دمای بیشینه به ۴۲ درجه سانتی گراد می رسد، در حالی که میزان بارندگی سالانه تنها ۵۱/۶۷ میلی متر است. پوشش گیاهی و سطوح آبی از طریق ایجاد سایه، افزایش رطوبت نسبی و کاهش دمای محیط، تاثیر معناداری در بهبود آسایش حرارتی فضاهای باز شهری دارند. درختان با تاج پوشش گسترده و گونه های بومی مقاوم به خشکی نظیر بلوط که در مناطق حفاظت شده گچساران شناسایی شده اند، نقش موثری در تعدیل دمای ریزاقلیم ایفا می کنند. با این حال، تحلیل بافت شهری گچساران نشان دهنده پراکنش نامتوازن فضاهای سبز، کمبود سطوح آبی و غلبه سطوح سخت با آلبدوی پایین است که به تشدید جزیره حرارتی شهری دامن می زند. نتیجه پژوهش حاکی از آن است که بهره گیری از راهبردهای طراحی پایدار مبتنی بر طبیعت از جمله توسعه شبکه فضاهای سبز، احداث سطوح آبی، استفاده از مصالح با آلبدوی بالا و ساماندهی الگوی استقرار ساختمان ها، می تواند به بهبود معنادار آسایش حرارتی در بافت شهری گچساران منجر شود. پیشنهاد می شود مطالعات آتی به شبیه سازی عددی ریزاقلیم شهری با استفاده از نرم افزارهای تخصصی و ارزیابی میدانی شاخص های آسایش حرارتی در فضاهای مختلف شهری گچساران بپردازند.

کلیدواژه ها:

آسایش حرارتی ، عناصر طبیعی ، طراحی پایدار شهری ، اقلیم گرم و خشک ، گچساران ، جزیره حرارتی شهری