نقش هوش هیجانی در تقویت تاب آوری تحصیلی و ارتقای انگیزه درونی دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش هوش هیجانی در تقویت تاب آوری تحصیلی و ارتقای انگیزه درونی دانش آموزان در مقطع متوسطه دوم شهر اصفهان انجام شد. این مطالعه از نوع همبستگی با رویکرد مدل یابی معادلات ساختاری بود که در آن رابطه بین هوش هیجانی (با ابعاد خودآگاهی، خودتنظیمی، انگیزش، همدلی و مهارت های اجتماعی)، تاب آوری تحصیلی (با ابعاد مهارت های حل مسئله، آینده نگری، خودکارآمدی و سازگاری) و انگیزه درونی (با ابعاد لذت از یادگیری، علاقه به چالش و کنجکاوی) مورد آزمون قرار گرفت. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان پسر و دختر مقطع متوسطه دوم شهر اصفهان در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۵ بود که با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای چندمرحله ای، تعداد ۴۲۰ دانش آموز (۲۳۰ دختر و ۱۹۰ پسر) به عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزارهای گردآوری داده ها شامل پرسشنامه هوش هیجانی، پرسشنامه تاب آوری تحصیلی و پرسشنامه انگیزه درونی بود که همگی از روایی و پایایی قابل قبولی در پژوهش های پیشین برخوردار بودند و ضریب آلفای کرونباخ آن ها در پژوهش حاضر به ترتیب ۰.۹۰، ۰.۸۸ و ۰.۸۷ به دست آمد که نشان دهنده همسانی درونی مطلوب است. نتایج مدل یابی معادلات ساختاری نشان داد که مدل مفروض پژوهش از برازش مطلوبی برخوردار است و هوش هیجانی به طور مستقیم با ضریب ۰.۴۲ بر انگیزه درونی و با ضریب ۰.۵۶ بر تاب آوری تحصیلی تاثیر دارد و همچنین هوش هیجانی از طریق تاب آوری تحصیلی با ضریب غیرمستقیم ۰.۲۸ بر انگیزه درونی تاثیر اعمال می کند و در مجموع، این دو متغیر توانستند ۵۹ درصد از واریانس انگیزه درونی را تبیین نمایند. تحلیل اثرات واسطه ای نشان داد که تاب آوری تحصیلی، نقش واسطه ای معناداری در رابطه بین هوش هیجانی و انگیزه درونی ایفا می کند و نشان می دهد که هوش هیجانی از طریق افزایش تاب آوری تحصیلی، انگیزه درونی دانش آموزان را تقویت می کند. همچنین تحلیل تعدیل گری نشان داد که جنسیت، رابطه بین هوش هیجانی و انگیزه درونی را تعدیل نمی کند، اما رشته تحصیلی (علوم انسانی در مقایسه با علوم پایه و فنی-مهندسی) نقش تعدیل گر معناداری داشت و نشان داد که در رشته های علوم انسانی، نقش همدلی و مهارت های اجتماعی در پیش بینی تاب آوری و انگیزه درونی بیش تر از رشته های فنی-مهندسی است. بر اساس یافته ها، یک مدل مفهومی ارائه شده است که نشان می دهد هوش هیجانی به عنوان یک مهارت قابل آموزش و ارتقا، می تواند از طریق تقویت تاب آوری تحصیلی، به افزایش انگیزه درونی و بهبود کیفیت یادگیری دانش آموزان کمک کند .

کلیدواژه ها:

هوش هیجانی ، تاب آوری تحصیلی ، انگیزه درونی ، دانش آموزان ، مدل یابی معادلات ساختاری