از معلم ورزش تا معلم هوشمند: بازاندیشی شایستگی های حرفه ای معلمان تربیت بدنی در عصر هوش مصنوعی

تحول شتابان هوش مصنوعی، به ویژه ظهور هوش مصنوعی مولد، ماهیت حرفه معلمی و فرایندهای یاددهی-یادگیری را به طور بنیادین دگرگون کرده است. در این میان، معلمان تربیت بدنی علاوه بر ایفای نقش های سنتی در آموزش مهارت های حرکتی و ارتقای سلامت، نیازمند کسب شایستگی های نوینی در حوزه های فناوری، داده، اخلاق و طراحی آموزشی هستند تا بتوانند از ظرفیت فناوری های هوشمند در بهبود کیفیت آموزش بهره برداری کنند. ازاین رو، پژوهش حاضر با هدف بازاندیشی شایستگی های حرفه ای معلمان تربیت بدنی در عصر هوش مصنوعی و ارائه چارچوبی جامع برای تبیین این شایستگی ها انجام شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، یک مطالعه مرور نظام مند مبتنی بر دستورالعمل PRISMA (۲۰۲۰) است. جستجوی نظام مند در پایگاه های معتبر داخلی و بین المللی طی سال های ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۶ انجام شد. پس از طی مراحل شناسایی، غربالگری، ارزیابی کیفیت و حذف مطالعات نامرتبط، ۴۸ مقاله واجد شرایط وارد تحلیل شدند. داده ها با استفاده از تحلیل مضمون استخراج و طبقه بندی گردیدند. یافته ها نشان داد شایستگی های حرفه ای معلمان تربیت بدنی در عصر هوش مصنوعی در شش بعد اصلی شامل شایستگی های فناورانه، شایستگی های آموزشی، شایستگی های تخصصی تربیت بدنی، شایستگی های اخلاقی، شایستگی های داده محور و شایستگی های توسعه حرفه ای سازمان می یابند که در مجموع ۲۷ مولفه را دربر می گیرند. مهم ترین مولفه ها شامل سواد هوش مصنوعی، پرامپت نویسی، طراحی یادگیری شخصی سازی شده، تحلیل حرکت، استفاده از فناوری های پوشیدنی، تصمیم گیری مبتنی بر داده، رعایت اصول اخلاقی، حفظ حریم خصوصی و یادگیری مادام العمر بودند. همچنین نتایج نشان داد که شایستگی های مرتبط با تحلیل داده های حرکتی، فناوری های هوشمند ورزشی و شخصی سازی تمرین، مهم ترین وجه تمایز معلمان تربیت بدنی با سایر معلمان محسوب می شود. در مجموع، یافته های پژوهش بیانگر آن است که مفهوم «معلم هوشمند تربیت بدنی» فراتر از مهارت کار با ابزارهای هوش مصنوعی بوده و مستلزم تلفیق دانش تخصصی، شایستگی های آموزشی، سواد هوش مصنوعی، تفکر انتقادی، اخلاق حرفه ای و توانایی تصمیم گیری مبتنی بر داده است. چارچوب پیشنهادی این پژوهش می تواند مبنایی برای بازنگری برنامه های تربیت معلم، طراحی دوره های توانمندسازی، تدوین استانداردهای حرفه ای و سیاست گذاری آموزشی در عصر هوش مصنوعی قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، شایستگی حرفه ای ، معلمان تربیت بدنی ، سواد هوش مصنوعی ، مرور نظام مند