الگوی تلفیقی آموزش ریاضی و تربیت بدنی با رویکرد یادگیری حرکتی: مروری نظام مند بر تاثیر آن در درک مفاهیم هندسی و تجسم فضایی دانش آموزان

آموزش هندسه در نظام های آموزشی سنتی، غالبا به فرآیندی انتزاعی، نشسته و منفعل تقلیل یافته است که منجر به شکاف عمیق میان درک شهودی دانش آموزان و مفاهیم رسمی ریاضی گردیده است. در مقابل، تربیت بدنی مدارس به عنوان یک قلمرو غنی از تجربیات فضایی، حرکتی و حسی، اغلب از دایره آموزش شناختی کنار گذاشته شده است. این مقاله مروری با هدف واکاوی نظام مند ادبیات پژوهشی موجود در تقاطع «آموزش ریاضی»، «تربیت بدنی» و «یادگیری حرکتی» نگارش یافته است تا الگوی تلفیقی منسجمی برای ارتقای درک مفاهیم هندسی ارائه دهد. روش پژوهش، مرور روایی نظام مند بر اساس ۱۰۸ منبع کلیدی از پایگاه های Scopus، Web of Science، ERIC، PubMed و SID طی بازه زمانی ۲۰۱۲ تا ۲۰۲۶ است. یافته ها نشان می دهد که تلفیق فعالیت های حرکتی در آموزش هندسه، از طریق چهار مکانیسم اصلی عمل می کند: ۱) فعال سازی «شناخت بدن مند» که مفاهیم انتزاعی هندسی را به استعاره های حسی-حرکتی تبدیل می کند؛ ۲) تقویت «تجسم فضایی»از طریق دستکاری فیزیکی اشکال و حرکت در محیط؛ ۳) بهبود کارکردهای اجرایی مغز از طریق افزایش جریان خون مغزی و ترشح فاکتور BDNF؛ و ۴) کاهش «اضطراب هندسی» و افزایش انگیزه درونی از طریق بازی وارسازی. این مقاله در نهایت، «الگوی تلفیقی پنج بعدی H-MATH» را پیشنهاد می دهد که شامل ابعاد حرکت (Movement)، دستکاری (Manipulation)، تعامل (Interaction)، بازخورد (Feedback) و انتزاع تدریجی (Progressive Abstraction) است و می تواند به عنوان چارچوبی عملی برای معلمان و طراحان برنامه درسی مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

آموزش تلفیقی ، یادگیری حرکتی ، هندسه ، تجسم فضایی ، تربیت بدنی مدارس ، شناخت بدن مند ، برنامه درسی تلفیقی