مقایسه سلامت جسمانی و روانی پیشکسوتان فعال و غیرفعال رشته کاراته

این پژوهش با هدف مقایسه وضعیت سلامت جسمانی و روانی پیشکسوتان فعال و غیرفعال رشته کاراته در شهر رشت انجام شد. روش تحقیق توصیفی–مقایسه ای بود و شاخص های سلامت جسمانی شامل ترکیب بدن (وزن، شاخص توده بدنی، درصد چربی)، آمادگی جسمانی (آزمون های استقامت عضلانی، قدرت، توان هوازی و انعطاف پذیری)، شاخص های متابولیکی مرتبط با سندرم متابولیک (چربی خون، قند خون) و فشار خون، و همچنین ابعاد سلامت روان (نشانه های جسمانی، اضطراب و بی خوابی، اختلال در عملکرد اجتماعی و افسردگی) در دو گروه پیشکسوتان فعال و غیرفعال اندازه گیری و مقایسه شد.برای ارزیابی سلامت روان از پرسشنامه سلامت عمومی ۲۸ سوالی (گلدبرگ و هیلر ۱۹۷۹) استفاده شد. این پرسشنامه شامل چهار خرده مقیاس نشانه های جسمانی (سوالات ۱ تا ۷)، اضطراب و بی خوابی (سوالات ۸ تا ۱۴)، اختلال در عملکرد اجتماعی (سوالات ۱۵ تا ۲۱) و افسردگی (سوالات ۲۲ تا ۲۸) است. نمره کمتر نشان دهنده وضعیت روانی بهتر است. درصد چربی بدن با استفاده از کالیپر مدل RH۹.۱۵.LB(ساخت آلمان) و معادله سه نقطه ای جکسون–پولاک اندازه گیری شد. برای ارزیابی شاخص های آمادگی جسمانی، از آزمون های زیر استفاده شد: استقامت عضلانی آزمون دراز و نشست، قدرت عضلانی آزمون قدرت پنجه با دینامومتر، توان هوازی آزمون پله کوئین (۳ دقیقه، ۲۴ پله در دقیقه برای مردان) و انعطاف پذیری آزمون نشستن و رسیدن (Sit and Reach Test). همچنین جهت سنجش شاخص های خونی، از روش آنزیماتیک و کیت های شرکت پارس آزمون جهت سنجش سطوح پلاسمایی گلوکز، TG، TC، LDL و HDL با دستگاه آنالایزر اتوماتیک بیوشیمی (Flexor/Selectra EL۲۰۰) ساخت کمپانی Lab-Plus International آلمان استفاده شد. سطح پایه ی انسولین پلاسما نیز به وسیله دستگاه الایزا ریدر (مدل BioTek ساخت ایالات متحده) و کیت انسولین شرکت مرکودیا ساخت کشور سوئد تعیین گردید.نتایج نشان داد وضعیت پیشکسوتان فعال در شاخص های ترکیب بدن و مولفه های آمادگی جسمانی، به طور معناداری بهتر از پیشکسوتان غیرفعال است. همچنین تمام شاخص های مرتبط با سندرم متابولیک، به جز HDL که در گروه فعال بالاتر بود، در پیشکسوتان فعال در محدوده مطلوب قرار داشت که بیانگر حساسیت بیشتر به انسولین و کنترل بهتر گلوکز در این گروه است. فشار خون سیستولیک و دیاستولیک نیز در پیشکسوتان فعال پایین تر و در محدوده نرمال مشاهده شد که حاکی از اثرات ضد فشار خون فعالیت ورزشی منظم است. بااین حال، در هیچ یک از مولفه های سلامت روان تفاوت معناداری میان دو گروه به دست نیامد. بر این اساس، به نظر می رسد تداوم فعالیت منظم ورزشی در سنین بالاتر، به ویژه در رشته کاراته، نقش مهمی در حفظ و ارتقای سلامت جسمانی و متابولیکی دارد، هرچند اثر مشخص و معناداری بر شاخص های سلامت روان در این نمونه مشاهده نشد.

کلیدواژه ها:

پیشکسوتان کاراته ، فعالیت بدنی منظم ، سلامت جسمانی ، سندرم متابولیک ، فشار خون ، سلامت روان