مقایسه فرآیندهای شناختی-روانی موثر بر عملکرد ورزشکاران سنتی و ورزشکاران ورزش های الکترونیک (Esports)

در دهه اخیر، ورزش های الکترونیک (Esports) به عنوان یکی از سریع ترین حوزه های رشد رقابتی جهان، میلیون ها نفر را درگیر کرده و جایگاه خود را در کنار ورزش های سنتی تثبیت نموده است. این پژوهش با هدف مقایسه فرآیندهای شناختی-روانی موثر بر عملکرد ورزشکاران سنتی و بازیکنان ورزش های الکترونیک انجام شد. روش تحقیق کمی و مقایسه ای مقطعی بود و نمونه شامل ۱۲۰ نفر (۶۰ ورزشکار سنتی و ۶۰ بازیکن ورزش الکترونیک) انتخاب گردید. ابزارهای پژوهش شامل آزمون های شناختی (N-back، زمان واکنش، استروپ، مسیرسازی، ادراک هیجانی) و پرسشنامه های روانی (پنج عامل بزرگ شخصیت، تاب آوری، اضطراب و افسردگی DASS-۲۱) بودند. داده ها با نرم افزار SPSS نسخه ۲۷ تحلیل شدند و از آزمون های تی مستقل، تحلیل کوواریانس، تحلیل واریانس چند متغیره، همبستگی و رگرسیون چندگانه استفاده شد. یافته ها نشان داد که عملکرد شناختی دو گروه قابل مقایسه است، اما تفاوت های معنادار و بزرگ در حوزه های خاص مشاهده گردید: بازیکنان ورزش الکترونیک در حافظه کاری و سرعت واکنش، برتری بسیار قوی نشان دادند (۴۰/۱d> ,۰٫۰۰۰۱p<)، در حالی که ورزشکاران سنتی در کنترل مهاری، ادراک هیجانی و تاب آوری روانی امتیاز بالاتری کسب کردند (۹۴/۰-۵۵/۰d≈ ,۰٫۰۰۱p<). از نظر روانی، سطوح روان رنجورخویی، اضطراب و افسردگی در گروه ورزش های الکترونیک به طور معناداری بالاتر بود (۴۰/۰۰-۱/۱d> ,۰٫۰۰۰۱p<) و وظیفه شناسی پایین تر گزارش شد. همبستگی های قوی بین روان رنجورخویی و اضطراب (۵۸/۰=r) و تاب آوری و کاهش افسردگی (۴۸/۰-=r) مشاهده گردید. مدل های رگرسیون نشان داد عوامل شناختی در پیش بینی عملکرد ورزشکاران الکترونیک و عوامل هیجانی-تاب آوری در ورزش سنتی نقش محوری دارند. در نتیجه، هر دو حوزه نقاط قوت مکمل دارند؛ ورزش های الکترونیک مهارت های شناختی دیجیتال و سریع را تقویت می کند و ورزش سنتی توانایی های هیجانی-اجتماعی و تاب آوری واقعی را توسعه می دهد. این یافته ها بر لزوم برنامه های تمرینی ترکیبی، مداخلات روان شناختی هدفمند برای کاهش بار روانی در ورزش های الکترونیک و سیاست گذاری حمایتی تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

ورزش های الکترونیک ، ورزش های سنتی ، کارکردهای اجرایی ، سلامت روان ، عملکرد شناختی