صلاحیت های دیوان اتحادیه اقتصادی اوراسیا: تحلیل ساختاری و کارکردی با بررسی جایگاه جمهوری اسلامی ایران

اتحادیه اقتصادی اوراسیا به عنوان یکی از مهم ترین سازکارهای همگرایی منطقه ای در ناحیه اوراسیا که از آسیای مرکزی تا قفقاز و شرق اروپا ادامه دارد، با هدف تضمین آزادی گردش کالا، خدمات، سرمایه و نیروی کار شکل گرفته است. دیوان اتحادیه اقتصادی اوراسیا به عنوان رکن قضایی این سازمان، نقش محوری در تضمین اجرای یکنواخت و موثر حقوق اتحادیه ایفا می کند. این مقاله با بهره گیری از روش توصیفی-تحلیلی و با اتکا به اسناد تاسیسی، آرای دیوان و ادبیات علمی موجود، به بررسی ساختار نهادی اتحادیه، جایگاه و صلاحیت های دادگاه آن می پردازد. در این چارچوب، ابتدا سازمان و دادگاه آن معرفی شده، سپس وضعیت حقوقی جمهوری اسلامی ایران در تعامل با اتحادیه تبیین می گردد. بخش اصلی مقاله به تحلیل صلاحیت های ترافعی، تفسیری، نظارتی و حدود صلاحیت دیوان اختصاص دارد و این صلاحیت ها در پرتو اصول حاکم بر سازمان های بین المللی و با مقایسه ای اجمالی با دیوان دادگستری اتحادیه اروپا بررسی می شود. یافته های پژوهش نشان می دهد که علی رغم محدودتر بودن دامنه صلاحیت دیوان اوراسیا نسبت به نمونه اروپایی، این نهاد در حال تثبیت جایگاه خود به عنوان ضامن حاکمیت قانون در ساختار همگرایی اقتصادی منطقه ای است و می تواند در آینده در تنظیم روابط ایران و اتحادیه نیز نقش غیرمستقیم اما موثر ایفا کند.

کلیدواژه ها:

دیوان اتحادیه اقتصادی اوراسیا ، صلاحیت قضایی ، سازمان های بین المللی ، همگرایی منطقه ای ، ایران ، کمیسیون اقتصادی اوراسیا