نقش میانجی معنویت و باورهای مذهبی در تاب آوری و خودپذیری افراد ایسکشوال در ایران

پژوهش حاضر با هدف درک عمیق نقش میانجی معنویت و باورهای مذهبی در تاب آوری و خودپذیری افراد ایسکشوال در ایران انجام شد. این مطالعه با رویکرد کیفی و روش پدیدارشناسی تفسیری، بر روی ۱۶ مشارکت کننده که خود را به عنوان ایسکشوال معرفی کرده و تجربه مواجهه فعال با باورهای دینی داشتند صورت گرفت. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختار یافته عمیق گردآوری و با استفاده از روش تحلیل مضمون براون و کلارک در شش مرحله تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که دین برای افراد ایسکشوال نقشی دووجهی و پارادوکسیکال ایفا می کند. از یک سو دین درونی شده با تصویر خدای قضاوت گر، نخستین منبع تعارض، احساس گناه و خوداختلال پنداری است. از سوی دیگر از طریق راهبردهای شناختی-معنوی شامل بازتفسیر متون مقدس، انتخاب گزینشی آموزه ها، رویگردانی از دین نهادی و توسل به معنویت شخصی، افراد قادر می شوند تصویر خدا را به سوی مهربانی و پذیرش بازسازی کنند که این امر به افزایش تاب آوری و خودپذیری می انجامد. الگوی حل تعارض معنوی شناسایی شد: طرد دین نهادی با جایگزینی معنویت شخصی (۲۵ درصد)، بازتفسیر و انتخاب گزینشی (۵۶.۲۵ درصد) و پذیرش مشروط با تعارض حل نشده (۱۸.۷۵ درصد). تفکیک میان «دین نهادی» و «معنویت زیسته» به عنوان کلید اصلی گذار از تعارض به آشتی شناخته شد. نتیجه آن که معنویت و باورهای مذهبی به عنوان یک متغیر میانجی فرآیندی عمل می کند که ماهیت آن به کیفیت رابطه فرد با خدا و توانایی بازتعریف شناختی بستگی دارد و نه صرفا حضور یا غیاب دینداری. این یافته ها پیامدهای نظری برای بسط مدل استرس اقلیت و پیامدهای بالینی برای طراحی مداخلات معنوی تاییدگر در کار با مراجعان ایسکشوال ایرانی دارد.

کلیدواژه ها:

ایسکشوالیتی ، معنویت ، باورهای مذهبی ، تاب آوری ، خودپذیری