نقش اختلال سیستم گلیمفاتیک در القای استرس اکسیداتیو میتوکندری و نارسایی سیناپسی وابسته به کلسیم در مراحل اولیه بیماری آلزایمر: یک مقاله مروری

بیماری آلزایمر (AD) شایع ترین اختلال تحلیل برنده عصبی است که با کاهش تدریجی حافظه و عملکرد شناختی مشخص می شود. در مراحل اولیه بیماری، نارسایی سیناپسی و اختلال عملکرد میتوکندری از جمله وقایع کلیدی محسوب می شوند، اما سازوکارهای بالادستی آغازگر این روند همچنان به طور کامل شناخته نشده اند. سیستم گلیمفاتیک، شبکه ای تازه شناخته شده از فضاهای اطراف عروقی و کانال های آبی آکواپورین-۴، وظیفه پاکسازی متابولیت های زائد مغز از جمله بتا-آمیلوئید (Aβ) و پروتئین تاو را بر عهده دارد. شواهد تصویربرداری و آسیب شناسی حاکی از اختلال عملکرد این سیستم در مراحل پیش بالینی و اولیه AD است. در این مقاله مروری، ما این فرضیه را مطرح می کنیم که اختلال گلیمفاتیک با کاهش پاکسازی Aβ و تاو، موجب تجمع این پروتئین ها در پارانشیم مغز شده و از طریق مسیرهای پیام رسانی متعدد به القای استرس اکسیداتیو میتوکندری و به هم خوردن هموستاز کلسیم داخل سلولی می انجامد. افزایش گونه های واکنش پذیر اکسیژن (ROS) میتوکندریایی، پراکسیداسیون لیپیدی و آسیب DNA، همراه با آزادسازی کنترل نشده کلسیم از شبکه آندوپلاسمی و اضافه بار کلسیمی میتوکندری، در نهایت به نارسایی سیناپسی، کاهش شکل پذیری سیناپسی و از دست رفتن سیناپس ها منجر می شوند. بنابراین، اختلال گلیمفاتیک را می توان به عنوان یک محرک بالادستی مهم در آبشار آسیب زودهنگام سیناپسی در آلزایمر دانست و هدف گیری آن می تواند راهبرد درمانی نوینی برای مراحل اولیه بیماری باشد.

کلیدواژه ها:

تم گلیمفاتیک ، بیماری آلزایمر ، استرس اکسیداتیو ، میتوکندری ، کلسیم ، نارسایی سیناپسی