تاثیر سرمایه اجتماعی بر توسعه شهری

هدف: پژوهش حاضر با هدف تحلیل و تبیین تاثیر ابعاد سرمایه اجتماعی (شامل پیونددهنده و پل ساز) بر توسعه پایدار شهری انجام شده است. تمرکز اصلی بر سنجش وزن هر بعد از سرمایه اجتماعی در ارتقای شاخص هایی نظیر عدالت فضایی، کارایی حکمرانی، و کیفیت زندگی شهری بود. روش شناسی: این تحقیق از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت، توصیفی-تحلیلی با رویکرد همبستگی است. جامعه آماری شامل کلیه شهروندان ساکن در مناطق شهری کشور بود. داده ها از طریق یک پرسشنامه ساختاریافته (بر اساس طیف لیکرت) جمع آوری شدند و برای تحلیل روابط پیچیده میان متغیرها، از مدل سازی معادلات ساختاری (SEM) استفاده شد. یافته ها: نتایج نشان داد که تاثیر ابعاد سرمایه اجتماعی بر توسعه شهری یکسان نیست. قوی ترین تاثیر مثبت و معنادار مربوط به سرمایه اجتماعی پل ساز (Bridging Social Capital) بود که نقش حیاتی در بهبود شاخص های عدالت فضایی و فراگیری توسعه داشت. در مقابل، سرمایه اجتماعی پیونددهنده (Bonding Social Capital) اگرچه بر کیفیت زندگی محله ای اثرگذار بود، اما تاثیر ضعیف یا بعضا منفی بر شاخص های کلان حکمرانی (مانند شفافیت) نشان داد. همچنین، اعتماد به نهادهای محلی به عنوان قوی ترین عامل میانجی، موفقیت پروژه های توسعه ای را تسهیل می کند. نتیجه گیری: توسعه شهری پایدار در بافت شهری ایران مستلزم یک رویکرد متعادل کننده است؛ یعنی تقویت هدفمند سرمایه اجتماعی پل ساز برای شکستن مرزهای گروه های درون گرا و ترویج شبکه های افقی مدنی. سیاست گذاران شهری باید سرمایه اجتماعی را نه یک متغیر ثابت، بلکه یک دارایی استراتژیک در نظر بگیرند که نیازمند سرمایه گذاری برای نهادسازی اعتمادآفرین و تضمین پاسخگویی است.

کلیدواژه ها:

سرمایه اجتماعی ، توسعه شهری ، سرمایه اجتماعی پل ساز ، سرمایه اجتماعی پیونددهنده ، اعتماد نهادی ، مدل سازی معادلات ساختاری ، حکمرانی شهری