بررسی اثرات فناوری های نوین بر یادگیری فعال در مدارس ابتدایی

این پژوهش با هدف تحلیل اثرات فناوری های نوین بر یادگیری فعال در مدارس ابتدایی ایران انجام شد. یادگیری فعال به عنوان رویکردی که در آن دانش آموز از طریق مشارکت مستقیم، حل مسئله و تفکر انتقادی به ساخت دانش می پردازد، تعریف شده است. با توجه به گسترش سریع فناوری های آموزشی، این سوال مطرح است که آیا این فناوری ها به طور خودکار منجر به تقویت یادگیری فعال می شوند یا اثر آنها مشروط به کیفیت تلفیق در فرایند آموزشی است. برای پاسخ به این پرسش، پژوهش حاضر به روش توصیفی–تحلیلی و با رویکرد کمی اجرا شد. جامعه آماری پژوهش را معلمان مدارس ابتدایی تشکیل دادند و داده ها از طریق پرسشنامه ای محقق ساخته که مولفه های یادگیری فعال و نحوه به کارگیری فناوری را می سنجید، جمع آوری گردید. روایی ابزار از طریق نظر متخصصان و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ (۰/۸۹) تایید شد. داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS و با به کارگیری آمار توصیفی (میانگین و انحراف معیار) و آمار استنباطی (همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه) در سطح معناداری ۰/۰۵ تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که تنها ۳۴ درصد از معلمان، استفاده از فناوری را در قالب طرح درس فعال محور طراحی کرده اند. بین استفاده هدفمند از فناوری و تقویت مولفه های یادگیری فعال همبستگی مثبت و معناداری وجود دارد (۷۲/۰ = r). همچنین، دانش TPACK (ترکیب دانش فناورانه، پداگوژیک و محتوایی) معلمان قوی ترین پیش بینیکننده یادگیری فعال بود (۶۸/۰ = β). چالش های اصلی در مسیر تلفیق موثر فناوری در سه دسته فنی–زیرساختی، آموزشی–طراحی و نگرشی–حمایتی شناسایی شدند. در نهایت، نتیجه گیری شد که اثر فناوری های نوین بر یادگیری فعال نه ذاتی، بلکه وابسته به کیفیت تلفیق، نقش راهبردی معلم و توجه به بافت آموزشی است. این یافته ها بر ضرورت توانمندسازی معلمان در حوزه TPACK و طراحی فعالیت های آموزشی فعال محور که فناوری را به صورت هدفمند در خدمت اهداف پداگوژیک قرار می دهد، تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

یادگیری فعال ، فناوری های نوین آموزشی ، مدارس ابتدایی ، تلفیق فناوری ، دانش TPACK ، معلمان ابتدایی ، پژوهش کمی