ارزیابی خودکار با هوش مصنوعی تحول در سنجش مهارت های دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف تبیین الزامات، چالش ها و مدل مفهومی تحول در سنجش مهارت های دانش آموزان از طریق ارزیابی خودکار مبتنی بر هوش مصنوعی در نظام آموزشی ایران انجام گرفت. روش پژوهش ترکیبی از نوع اکتشافی بود که در بخش کیفی از تحلیل محتوای استقرایی (شامل کدگذاری باز، محوری و انتخابی) برای داده های به دست آمده از مصاحبه های عمیق با متخصصان حوزه تعلیم و تربیت و فناوری استفاده شد. جامعه آماری شامل اساتید دانشگاهی و کارشناسان ارشد حوزه سنجش و هوش مصنوعی بودند که به صورت هدفمند انتخاب شدند. یافته ها نشان داد که نظام ارزیابی سنتی به دلیل تمرکز بر حافظه محوری، در سنجش مهارت های پیچیده قرن بیست و یکم مانند حل مسئله و تفکر انتقادی نارسایی جدی دارد. در مقابل، هوش مصنوعی به عنوان راه حل تحول آفرین، قابلیت پر کردن شکاف بین اهداف آموزشی سطح بالا و ابزارهای سنجش را از طریق بازخورد فوری و شخصی سازی شده فراهم می آورد. نتایج تحلیل حاکی از آن بود که پیاده سازی موفق ارزیابی خودکار مستلزم توجه همزمان به الزامات فنی (مانند توسعه الگوریتم های بومی)، روان سنجی (مانند اعتبارسنجی بومی ابزار) و اخلاقی-سیاستی (مانند تدوین منشور اخلاقی) است. تحلیل اصیل پژوهش به این نتیجه رسید که چالش اصلی در بافت بومی ایران، بیش از آنکه یک مانع فنی باشد، فرهنگی و اخلاقی است و در مقاومت ذینفعان در برابر کاهش نقش معلم و نگرانی های مربوط به شفافیت و عدالت الگوریتمی ریشه دارد.در نهایت، نتیجه گیری محوری این بود که تحول موفق نیازمند ایجاد یک “اکوسیستم اعتماد محور” است و چالش کلیدی، ترکیب بهینه هوش انسانی و هوش مصنوعی است؛ به نحوی که هوش مصنوعی به عنوان تقویت کننده و تسهیل کننده قضاوت معلم، و نه جایگزین آن، عمل کند. این تحول مستلزم بازنگری در سیاست ها، آموزش حرفه ای معلمان و تضمین عدالت الگوریتمی در محیط بومی است.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، ارزیابی خودکار ، سنجش مهارت ها ، تحول پارادایمی ، اکوسیستم اعتماد محور ، ترکیب هوش انسانی و مصنوعی