تربیت شهروند مسئول در برنامه درسی مدارس: از نظریه تا عمل

تربیت شهروند مسئول یکی از اهداف بنیادین آموزش و پرورش در جوامع دموکراتیک و در حال توسعه محسوب می شود. این فرآیند، فراتر از انتقال دانش صرف، به دنبال پرورش افرادی است که ضمن برخورداری از آگاهی های مدنی، حقوق و تکالیف خود را شناخته و متعهد به مشارکت فعال و سازنده در حیات اجتماعی، سیاسی و فرهنگی جامعه باشند. پژوهش حاضر با هدف تبیین ابعاد نظری و ارائه راهکارهای عملیاتی برای ادغام مفاهیم شهروندی در برنامه درسی مدارس تدوین شده است. در این نوشتار، مبانی فلسفی و نظری تربیت شهروندی مورد واکاوی قرار گرفته و مولفه های چندوجهی شهروند مسئول شامل ابعاد اخلاقی، اجتماعی، سیاسی، زیست محیطی و دیجیتال تشریح شده اند. نقش محوری برنامه درسی رسمی، پنهان و غیررسمی، جایگاه اساسی معلمان به عنوان عاملان تغییر، و کارکرد مدرسه به عنوان کانون تمرین دموکراسی، محورهای اصلی بحث را تشکیل می دهند. با بررسی چالش های اجرایی موجود و ارائه راهکارهای مبتنی بر شواهد، این مقاله درصدد است تا پلی میان مبانی نظری تربیت شهروندی و تجارب میدانی در مدارس برقرار سازد. نتیجه گیری حاکی از آن است که تحقق شهروند مسئول مستلزم یک رویکرد میان رشته ای، مشارکتی و مبتنی بر تجربه عملی در بستر مدرسه است.

کلیدواژه ها:

تربیت شهروندی ، برنامه درسی ، مدرسه ، شهروند مسئول ، دموکراسی