تاثیر روش های فعال تدریس بر انگیزش و یادگیری دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف واکاوی نظام مند تاثیر روش های فعال تدریس بر انگیزش و یادگیری دانش آموزان در مقاطع مختلف تحصیلی به رشته تحریر درآمده است. در دهه های اخیر، ناکارآمدی روش های سنتی و معلم محور در پاسخگویی به نیازهای متنوع یادگیرندگان و ایجاد انگیزش پایدار برای یادگیری، صاحب نظران حوزه تعلیم و تربیت را به سوی به کارگیری رویکردهای نوین و دانش آموز-محور سوق داده است. روش های فعال تدریس که بر مشارکت مستقیم و هدفمند دانش آموزان در فرایند یادگیری تاکید دارند، به عنوان جایگزینی کارآمد برای روش های سخنرانی محور مطرح شده اند. این مقاله مروری با بررسی گسترده مبانی نظری و پیشینه پژوهشی مرتبط، به تحلیل چیستی، مبانی و انواع روش های فعال تدریس (شامل یادگیری مشارکتی، حل مسئله، ایفای نقش، بحث گروهی، بارش مغزی، پروژه محوری و ...) پرداخته و مکانیسم های تاثیرگذاری این روش ها را بر انگیزش تحصیلی (با تاکید بر انگیزش درونی، خودکارآمدی، باورهای انگیزشی و جهت گیری هدف) و یادگیری (شامل یادگیری عمیق، پایدار، معنادار و سطوح بالای شناختی نظیر تفکر انتقادی، خلاقیت و حل مسئله) مورد کنکاش قرار می دهد. یافته های حاصل از مرور منابع و شواهد تجربی نشان می دهد که روش های فعال تدریس با ایجاد محیطی پویا، تعاملی و حمایتگر، فرصت تجربه، کشف و خطا را برای دانش آموزان فراهم آورده، احساس شایستگی و خودمختاری آنان را تقویت کرده و در نتیجه منجر به افزایش انگیزش درونی، بهبود نگرش نسبت به مدرسه و یادگیری، و ارتقای کیفیت و عمق یادگیری می شوند. فراتحلیل های انجام شده نیز حاکی از اندازه اثر بالا و معنادار این روش ها بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان است. مقاله با ارائه نتیجه گیری جامع، بر ضرورت تحول در نگرش معلمان و برنامه ریزان درسی، طراحی و اجرای برنامه های توانمندسازی معلمان در زمینه روش های فعال تدریس، و فراهم آوری بسترها و امکانات لازم برای پیاده سازی این روش ها در مدارس تاکید می ورزد.

کلیدواژه ها:

روش های فعال تدریس ، انگیزش تحصیلی ، یادگیری دانش آموزان ، یادگیری مشارکتی