هوش هیجانی و موفقیت تحصیلی: جایگاه آموزش مهارت های عاطفی در مدارس

این مقاله مروری با هدف واکاوی نقش و جایگاه هوش هیجانی در موفقیت تحصیلی دانش آموزان و تبیین ضرورت آموزش مهارت های عاطفی در مدارس به عنوان بخشی جدایی ناپذیر از برنامه درسی آموزش عمومی نگاشته شده است. در چند دهه اخیر، غلبه رویکردهای شناختی محور در نظام های آموزشی، موجب غفلت از ابعاد عاطفی و هیجانی رشد انسان شده است، حال آنکه پژوهش های نوین در روان شناسی تربیتی و عصب شناسی، نقش تعیین کننده هیجانات را در فرآیندهای یادگیری، حافظه، توجه، انگیزش و در نهایت عملکرد تحصیلی آشکار . هوش هیجانی، به عنوان توانایی شناسایی، درک، ابراز، تنظیم و بهره گیری موثر از هیجانات در خود و دیگران، امروزه به عنوان یکی از پیش بینی کننده های قدرتمند موفقیت تحصیلی و نیز سلامت روانی-اجتماعی دانش آموزان شناخته . این مقاله با مرور نظام مند ادبیات نظری و پیشینه پژوهشی گسترده در این حوزه، ابتدا به تبیین مفهوم و مولفه های هوش هیجانی از منظر مدل های معتبر (به ویژه مدل توانایی مایر و سالووی و مدل آمیخته گلمن) می پردازد. در ادامه، مکانیسم های تاثیرگذاری هوش هیجانی بر موفقیت تحصیلی از طریق متغیرهایی چون خودتنظیمی هیجانی، خودکارآمدی، تاب آوری، انگیزش درونی، درگیری تحصیلی، کیفیت روابط با معلمان و همسالان، و مدیریت موثر استرس و اضطراب تحصیلی تحلیل و تبیین می گردد .یافته های فراتحلیل های معتبر نشان می دهد که دانش آموزان با هوش هیجانی بالاتر، عملکرد تحصیلی بهتری داشته، استرس را موثرتر مدیریت می کنند و روابط مثبت تری با دیگران برقرار می سازند.

کلیدواژه ها:

هوش هیجانی ، موفقیت تحصیلی ، آموزش مهارت های عاطفی ، یادگیری اجتماعی