یادگیری شخصی سازی شده در مدارس دولتی: از نظریه تا اجرای عملی

مقاله مروری حاضر با هدف واکاوی عمیق و چندجانبه مفاهیم، مبانی، تجارب جهانی و چالش های فراروی یادگیری شخصی سازی شده در مدارس دولتی، با تاکید ویژه بر گذار از نظریه پردازی های آرمانی به سوی اجرای عملی و زمین مند این رویکرد تربیتی، تدوین شده است. در عصری که با تحولات شتابان فناوریک، تنوع فزاینده فرهنگی و اجتماعی، و تفاوت های چشمگیر فردی در میان یادگیرندگان مشخص می گردد، نظام های آموزشی سنتی با رویکردهای یکسان نگر و معلم محور خود، دیگر قادر به پاسخگویی به نیازهای متنوع و منحصربه فرد تمامی دانش آموزان نیستند (گانون شیلون، ۲۰۲۴). یادگیری شخصی سازی شده، به عنوان یک پارادایم آموزشی نوین، در صدد است تا با قرار دادن یادگیرنده در مرکز فرایند یاددهی-یادگیری، مسیرهای انعطاف پذیر، محتوای متناسب و بازخوردهای مستمری را فراهم آورد که با علایق، استعدادها، نیازها و پیش زمینه های فرهنگی هر دانش آموز همخوانی داشته باشد (دندن و عابد، ۲۰۲۵). با وجود جذابیت های نظری و وعده های فناورانه این رویکرد، اجرای عملی آن در بستر پیچیده، پرمحدودیت و نابرابر مدارس دولتی، با چالش ها و موانع متعددی مواجه است که شکاف عمیقی بین نظریه و عمل پدید آورده است. پرسش اساسی که این مقاله به آن می پردازد، این است که یادگیری شخصی سازی شده چگونه و با چه سازوکارهایی می تواند از حیطه نظریه پردازی های انتزاعی خارج شده و به مثابه یک رویکرد عملی و بوم شده در مدارس دولتی تحقق یابد؟ برای پاسخ به این پرسش، ابتدا مبانی نظری و تعاریف چندگانه یادگیری شخصی سازی شده مورد واکاوی قرار گرفته و تمایز آن با مفاهیم نزدیک اما متمایزی همچون فردی سازی و تمایز تبیین می گردد. در ادامه، با مرور نظام مند بر یافته های پژوهشی و شواهد تجربی حاصل از مطالعات بین المللی، تجارب کشورهای پیشرو در این حوزه از جمله ایالات متحده، انگلستان، سنگاپور و نیوزیلند در تدوین سیاست ها و راهبردهای ملی برای ترویج یادگیری شخصی سازی شده، تحلیل و بررسی می شود.

کلیدواژه ها:

یادگیری شخصی سازی شده ، مدارس دولتی ، اجرای برنامه درسی ، یادگیرنده محوری