تاثیر برنامه های مشاوره گروهی برافزایش میزان تاب آوری در دانش آموزان فرزند طلاق

بیان مساله: طلاق به عنوان یک پدیده اجتماعی و خانوادگی در دهه های اخیر در جوامع مختلف افزایش یافته است. این تغییر ساختار خانواده پیامدهای روان شناختی، اجتماعی و تحصیلی قابل توجهی بر کودکان و نوجوانان به جا می گذارد که به عنوان «دانش آموزان فرزند طلاق» شناخته می شوند. یکی از مهم ترین آسیب های این گروه، کاهش توانایی مقابله و سازگاری با استرس ها و چالش های زندگی است که در مفهوم «تاب آوری» تعریف می شود. دانش آموزان فرزند طلاق اغلب با احساساتی نظیر غم، اضطراب، ناتوانی، انگ اجتماعی و کاهش اعتماد به نفس دست و پنجه نرم می کنند که این عوامل به شدت ظرفیت تاب آوری آن ها را تضعیف می سازد. فقدان حمایت های ساختاریافته و مداخلات روان شناختی موثر در محیط مدرسه، این آسیب پذیری را تشدید می کند. لذا، شناسایی و اجرای مداخلاتی که بتواند به طور هدفمند این سازه حمایتی را در دانش آموزان تقویت نماید، یک ضرورت اساسی است. هدف پژوهش: هدف اصلی این پژوهش، تعیین تاثیر اجرای یک برنامه جامع مشاوره گروهی مبتنی بر اصول روان شناسی مثبت گرا بر میزان تاب آوری دانش آموزان مقطع متوسطه اول و دوم ساکن مناطق شهری است که والدینشان طلاق گرفته اند. اهداف اختصاصی شامل سنجش تغییرات در مولفه های شناختی، عاطفی و رفتاری تاب آوری پس از مداخله گروهی می باشد. روش پژوهش: پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل استفاده کرده است. جامعه آماری شامل تمامی دانش آموزان متوسطه اول و دوم مناطق شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۲-۱۴۰۳ بود که والدین آن ها از هم جدا شده بودند. نمونه ای متشکل از شصت دانش آموز (سی نفر در گروه آزمایش و سی نفر در گروه کنترل) با روش نمونه گیری خوشه ای چند مرحله ای انتخاب شدند. گروه آزمایش به مدت هشت هفته، تحت برنامه مشاوره گروهی مبتنی بر تقویت منابع درونی و بیرونی تاب آوری قرار گرفت. ابزار پژوهش: ابزار اصلی اندازه گیری، «پرسشنامه تاب آوری کانر-دیویدسون (CD-RISC)» در نسخه استاندارد فارسی شده بود که روایی و پایایی آن در این پژوهش مورد تایید قرار گرفت. روش تحلیل داده ها: داده های جمع آوری شده با استفاده از نرم افزار آماری SPSS نسخه بیست ودو، با بهره گیری از آزمون های آمار توصیفی (میانگین و انحراف معیار) و آمار استنباطی (تحلیل واریانس یک طرفه (ANOVA) و آزمون تی مستقل و وابسته) تجزیه و تحلیل شدند. نتایج اصلی: یافته های پژوهش نشان داد که برنامه مشاوره گروهی طراحی شده تاثیر معناداری بر افزایش کلی نمره تاب آوری دانش آموزان فرزند طلاق در مرحله پس آزمون نسبت به گروه کنترل دارد ((p < ۰/۰۱)). همچنین، در مقایسه با نمرات پیش آزمون گروه آزمایش، افزایش نمرات درهمه زیرمقیاس های تاب آوری (مانند خوش بینی، خودکارآمدی، و حمایت اجتماعی درک شده) از لحاظ آماری معنادار بود. این نتایج حکایت از موفقیت برنامه مداخله ای در تقویت سازوکارهای مقابله ای این دانش آموزان دارد.

کلیدواژه ها:

فرزند طلاق ، تاب آوری ، مشاوره گروهی ، سازگاری ، پیامدهای طلاق ، دانش آموزان