نقش هوش مصنوعی در تحول حرفه ای معلمان در نظام آموزش و پرورش

مقاله مروری حاضر با هدف بررسی و تحلیل نقش هوش مصنوعی در تحول حرفه ای معلمان در نظام آموزش و پرورش نگاشته شده است. در عصر کنونی که با عنوان عصر تحولات شتابان فناوری های دیجیتال شناخته می شود، هوش مصنوعی به عنوان یکی از پیشران های اصلی تغییر در عرصه های گوناگون از جمله تعلیم و تربیت ظهور یافته است. این فناوری نوظهور، نه تنها محتوای آموزشی و روش های یاددهی-یادگیری را دستخوش دگرگونی ساخته، بلکه نقش، وظایف و شایستگی های مورد نیاز معلمان را نیز با تحولی بنیادین مواجه کرده است. پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی-تحلیلی و با بهره گیری از روش مرور نظام مند ادبیات، به گردآوری، ترکیب و نقد یافته های مطالعات داخلی و بین المللی در بازه زمانی ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵ پرداخته است. در این راستا، ابتدا مبانی نظری هوش مصنوعی و کاربردهای آن در آموزش شامل سیستم های یادگیری تطبیقی، دستیارهای هوشمند تدریس، تحلیل داده های آموزشی و پلتفرم های شخصی سازی یادگیری مورد بحث قرار گرفته است. سپس، ابعاد مختلف تحول حرفه ای معلمان در سه حوزه کلیدی شامل تغییر نقش معلم از انتقال دهنده صرف دانش به تسهیل گر و راهنمای یادگیری، ارتقای شایستگی های دیجیتال و فناورانه، و بهبود فرآیندهای طراحی آموزشی، ارزشیابی و تعامل با دانش آموزان تحلیل شده است (تقی زاده و همکاران، ۱۴۰۴). یافته های این مرور نشان می دهد که هوش مصنوعی با قابلیت هایی نظیر تولید محتوای هوشمند، ارزشیابی خودکار، تحلیل رفتار یادگیرنده و ارائه بازخورد فوری، می تواند تا ۴۰ درصد در زمان تدریس معلمان صرفه جویی ایجاد کرده و ۲۸ درصد بهبود در نتایج یادگیری دانش آموزان به همراه داشته باشد .

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، تحول حرفه ای معلمان ، نظام آموزش و پرورش ، توسعه شایستگی های دیجیتال.