ارزیابی اثربخشی راهبردهای جهاد تبیین در مواجهه با روایت های معارض در رسانه های نوین: تحلیل کیفی محتوای تولید شده

پژوهش حاضر با هدف ارزیابی اثربخشی راهبردهای به کاررفته در فرآیند «جهاد تبیین» در مواجهه با جریان های تولید و انتشار «روایت های معارض» در بستر رسانه های نوین (به ویژه شبکه های اجتماعی) انجام شده است. در عصر اطلاعات، فضای مجازی به عرصه ای کلیدی برای شکل دهی به افکار عمومی و مدیریت ادراکات تبدیل شده است. در این میان، دشمن با استفاده از ابزارهای پیشرفته رسانه ای، روایت هایی مغرضانه، تحریف شده و در تضاد با اصول و ارزش های نظام اسلامی تولید می کند که اثربخشی روش های سنتی مقابله با آن ها را با چالش جدی مواجه ساخته است. «جهاد تبیین»، که رهبر معظم انقلاب آن را به عنوان یک فریضه ضروری در این مقطع تاریخی معرفی کرده اند، نیازمند راهبردها و تاکتیک های عملیاتی منسجم و علمی در محیط دیجیتال است. این مقاله با رویکرد کیفی و با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی، به بررسی عمقی راهبردهای ارتباطی مورد استفاده در محتوای تولیدی فعالان جبهه تبیین در مواجهه با روایت های معارض پرداخته است. جامعه آماری پژوهش شامل مجموعه ای از محتواهای تولیدی (اعم از متن، تصویر، صوت و ویدئو) است که در پاسخ به موج های خبری یا ادعاهای مشخص روایت های معارض در پلتفرم های اصلی تولید و منتشر شده اند. یافته های پژوهش حاکی از آن است که اثربخشی راهبردها به شدت وابسته به دو عامل اصلی است: الف) انطباق محتوا با ساختار شناختی مخاطب دیجیتال و ب) سرعت عمل و استفاده از فرمت های بومی شده رسانه ای. راهبردهایی که صرفا بر جنبه های احساسی و هویتی تمرکز دارند، در کوتاه مدت تاثیرگذارند، اما راهبردهای مبتنی بر تولید روایت های بدیل قوی، مستندسازی عقلانی و ایجاد تعامل دوسویه و مشارکتی، اثربخشی بلندمدت تری را به همراه دارند. نتایج نشان می دهد که عدم انسجام در انتقال پیام، تمرکز بیش از حد بر نفی (به جای اثبات ارزش ها) و عدم به روزرسانی مستمر تاکتیک ها، مانع اصلی دستیابی به اثربخشی کامل در این عرصه است. این تحقیق با ارائه مدل مفهومی ارتباطی مبتنی بر اصول تبیین اسلامی در رسانه های نوین، می تواند به تدوین سیاست های راهبردی برای تقویت جبهه رسانه ای داخلی کمک نماید.

کلیدواژه ها:

جهاد تبیین ، رسانه های نوین ، روایت معارض ، اثربخشی راهبرد ، تحلیل محتوا ، جنگ ادراکی ، مدیریت ادراک